سۈرە نەھل
سۈرە نەھل 1-ئايەت
أَتَى أَمْرُ اللَّهِ فَلَا تَسْتَعْجِلُوهُ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى عَمَّا يُشْرِكُونَ
ئاللاھنىڭ پەرمانى (يەنى قىيامەت) چوقۇم كېلىدۇ، ئۇنىڭغا ئالدىراپ كەتمەڭلار، ئاللاھ ئۇلارنىڭ شېرىك كەلتۈرگەن نەرسىلىرىدىن پاك ۋە ئۇلۇغدۇر(1).
سۈرە نەھل 2-ئايەت
يُنَزِّلُ الْمَلَائِكَةَ بِالرُّوحِ مِنْ أَمْرِهِ عَلَى مَن يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ أَنْ أَنذِرُوا أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنَا فَاتَّقُونِ
ئاللاھ ئۆز ئىرادىسى بىلەن بەندىلىرى ئىچىدىن خالىغانلىرىغا پەرىشتىلىرى ئارقىلىق «ئىنسانىيەتنى ئاگاھلاندۇرۇڭلاركى، مەندىن باشقا ھېچ ئىلاھ يوقتۇر، شۇڭا ماڭا تەقۋادار-مەسئۇلىيەتچان بولۇڭلار» بۇيرۇقىنى يەتكۈزۈش ئۈچۈن ۋەھىي چۈشۈرىدۇ(2).
سۈرە نەھل 3-ئايەت
خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ بِالْحَقِّ تَعَالَى عَمَّا يُشْرِكُونَ
ئاللاھ ئاسمانلارنى ۋە زېمىننى مەلۇم مەقسەت بىلەن ياراتتى، ئاللاھ ئىنسانلارنىڭ (ئىلاھلىق راۋا كۆرۈپ) شېرىك كەلتۈرگەن نەرسىلىرىدىن ئۈستۈندۇر(3).
سۈرە نەھل 4-ئايەت
خَلَقَ الْإِنسَانَ مِن نُّطْفَةٍ فَإِذَا هُوَ خَصِيمٌ مُّبِينٌ
ئۇ ئىنساننى بىر تامچە سۇ (يەنى سپېرما)دىن ياراتتى، ئۇ ئىنسان بولسا،(ئاللاھقا قارشى) ئاشكارا خۇسۇمەتچى بولدى(4).
سۈرە نەھل 5-ئايەت
وَالْأَنْعَامَ خَلَقَهَا لَكُمْ فِيهَا دِفْءٌ وَمَنَافِعُ وَمِنْهَا تَأْكُلُونَ
ئاللاھ چارۋا ماللارنى سىلەرنىڭ (پايدىلىنىشىڭلار) ئۈچۈن ياراتتى. ئۇلار(نىڭ يۇڭى ۋە تېرىسى) بىلەن ئىسسىنىسىلەر. ئۇلار (نىڭ سۈتى، سۆڭىكى قاتارلىقلار)دىن پايدىلىنىسىلەر ۋە ئۇلار(نىڭ گۆش-مايلىرى)نى يەيسىلەر(5).
سۈرە نەھل 6-ئايەت
وَلَكُمْ فِيهَا جَمَالٌ حِينَ تُرِيحُونَ وَحِينَ تَسْرَحُونَ
ئۇلارنى كەچتە ئوتلاقتىن قايتۇرۇپ كەلگەن ۋە ئەتىگەندە ئوتلاققا ئېلىپ چىققان ۋاقتىڭلاردا، ئۇلار سىلەرگە گۈزەل (ھېس-تۇيغۇ) بېغىشلايدۇ(6).
سۈرە نەھل 7-ئايەت
وَتَحْمِلُ أَثْقَالَكُمْ إِلَى بَلَدٍ لَّمْ تَكُونُوا بَالِغِيهِ إِلَّا بِشِقِّ الْأَنفُسِ إِنَّ رَبَّكُمْ لَرَءُوفٌ رَّحِيمٌ
ئۇلار ئېغىر يۈك-تاقلىرىڭلارنى سىلەر جاپا-مۇشەققەت بىلەن ئاران يېتىپ بارالايدىغان جايلارغا توشۇيدۇ. شۈبھىسىزكى، رەببىڭلار ھەقىقەتەن شەپقەتلىكتۇر، رەھىمدىلدۇر(7).
سۈرە نەھل 8-ئايەت
وَالْخَيْلَ وَالْبِغَالَ وَالْحَمِيرَ لِتَرْكَبُوهَا وَزِينَةً وَيَخْلُقُ مَا لَا تَعْلَمُونَ
(ئاللاھ) ئاتنى، قېچىرنى ۋە ئېشەكنى مىنىشىڭلار ھەم (ھاياتقا) گۈزەللىك بەخش ئېتىش ئۈچۈن ياراتتى. (ئاللاھ) يەنە سىلەر بىلمەيدىغان نەرسىلەرنىمۇ يارىتىدۇ(8).
سۈرە نەھل 9-ئايەت
وَعَلَى اللَّهِ قَصْدُ السَّبِيلِ وَمِنْهَا جَائِرٌ وَلَوْ شَاءَ لَهَدَاكُمْ أَجْمَعِينَ
توغرا يولنى كۆرسىتىش پەقەت ئاللاھقا ئائىت. بەزى يوللار ئەگرى-بۈگرى بولىدۇ، ناۋادا ئاللاھ خالىغان بولسا ئىدى ھەممىڭلارنى (مەجبۇرىي ھالدا) توغرا يولغا يېتەكلىگەن بولاتتى(9).
سۈرە نەھل 10-ئايەت
هُوَ الَّذِي أَنزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً لَّكُم مِّنْهُ شَرَابٌ وَمِنْهُ شَجَرٌ فِيهِ تُسِيمُونَ
ئاللاھ سىلەرگە بۇلۇتتىن يامغۇر ياغدۇرۇپ بەردى، ئۇنىڭدىن ئىچىسىلەر ۋە شۇ يامغۇر ئارقىلىق ئۆسكەن دەل-دەرەخلەر بىلەن چارۋاڭلارنى باقىسىلەر(10).
سۈرە نەھل 11-ئايەت
يُنبِتُ لَكُم بِهِ الزَّرْعَ وَالزَّيْتُونَ وَالنَّخِيلَ وَالْأَعْنَابَ وَمِن كُلِّ الثَّمَرَاتِ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً لِّقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ
ئاللاھ سىلەرگە شۇ يامغۇر بىلەن زىرائەتلەرنى، زەيتۇن، خورما، ئۈزۈم ۋە تۈرلۈك مېۋىلەرنى ئۆستۈرۈپ بېرىدۇ. چوڭقۇر پىكىر قىلىدىغان كىشىلەر توپى ئۈچۈن بۇنىڭدا (ئاللاھنىڭ مەۋجۇتلۇقى ۋە قۇدرىتىنى ئىسپاتلايدىغان) دەلىل-پاكىت بار(11).
سۈرە نەھل 12-ئايەت
وَسَخَّرَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ وَالنُّجُومُ مُسَخَّرَاتٌ بِأَمْرِهِ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يَعْقِلُونَ
ئاللاھ سىلەر (نىڭ پايدىلىنىشىڭلار ئۈچۈن) كېچىنى، كۈندۈزنى، قۇياشنى، ئاينى (بېكىتكەن قانۇنىيىتىگە) بويسۇندۇردى. يۇلتۇزلارمۇ ئاللاھنىڭ بۇيرۇقىغا ئاساسەن ھەرىكەت قىلىدۇ. ئەقلىنى ئىشلىتىدىغان كىشىلەر توپى ئۈچۈن بۇنىڭدا دەلىل-پاكىتلار بار(12).
سۈرە نەھل 13-ئايەت
وَمَا ذَرَأَ لَكُمْ فِي الْأَرْضِ مُخْتَلِفًا أَلْوَانُهُ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً لِّقَوْمٍ يَذَّكَّرُونَ
ئاللاھ يەنە زېمىندا ياراتقان رەڭگارەڭ شەيئىلەرنى (بېكىتكەن قانۇنىيىتى بىلەن) سىلەرگە بويسۇندۇرۇپ بەردى. ساۋاق ئالىدىغان كىشىلەر توپى ئۈچۈن بۇنىڭدا ئەلۋەتتە (مۆجىزىۋى) دەلىل-پاكىت بار(13).
سۈرە نەھل 14-ئايەت
وَهُوَ الَّذِي سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْكُلُوا مِنْهُ لَحْمًا طَرِيًّا وَتَسْتَخْرِجُوا مِنْهُ حِلْيَةً تَلْبَسُونَهَا وَتَرَى الْفُلْكَ مَوَاخِرَ فِيهِ وَلِتَبْتَغُوا مِن فَضْلِهِ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
(ئاللاھ) سىلەرنى دېڭىز (جانلىقلىرى)نىڭ يېڭى گۆشلىرىنى يېسۇن، (ئۈنچە-مارجانلاردىن ئىبارەت) تاقايدىغان زىبۇزىننەت بۇيۇملىرىنى چىقارسۇن دەپ دېڭىزنى (بېكىتكەن قانۇنىيىتى بىلەن) سىلەرگە بويسۇندۇرۇپ بەردى. سەن كېمىلەرنىڭ دېڭىزدا دولقۇن يېرىپ كېتىۋاتقانلىقىنى كۆرۈۋاتىسەن. بۇ ئاللاھنىڭ پەزل-ئىلتىپاتىنى ئىزدىشىڭلار ۋە ئۇنىڭغا مىننەتدارلىق بىلدۈرۈشۈڭلار ئۈچۈندۇر(14).
سۈرە نەھل 15-ئايەت
وَأَلْقَى فِي الْأَرْضِ رَوَاسِيَ أَن تَمِيدَ بِكُمْ وَأَنْهَارًا وَسُبُلًا لَّعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ
زېمىننىڭ سىلەرنى تەۋرىتىۋەتمەسلىكى ئۈچۈن، ئاللاھ ئۇنىڭغا مۇستەھكەم تاغلارنى ئورۇنلاشتۇردى. (پايدىلىنىشىڭلار ئۈچۈن) ئېرىق-ئۆستەڭلەرنى، ئېزىپ قالماسلىقىڭلار ئۈچۈن يوللارنى ۋە بەلگىلەرنى بەرپا قىلدى. ئىنسانلار يۇلتۇزلار بىلەنمۇ يول تاپىدۇ(15)-(16).
سۈرە نەھل 16-ئايەت
وَعَلَامَاتٍ وَبِالنَّجْمِ هُمْ يَهْتَدُونَ
زېمىننىڭ سىلەرنى تەۋرىتىۋەتمەسلىكى ئۈچۈن، ئاللاھ ئۇنىڭغا مۇستەھكەم تاغلارنى ئورۇنلاشتۇردى. (پايدىلىنىشىڭلار ئۈچۈن) ئېرىق-ئۆستەڭلەرنى، ئېزىپ قالماسلىقىڭلار ئۈچۈن يوللارنى ۋە بەلگىلەرنى بەرپا قىلدى. ئىنسانلار يۇلتۇزلار بىلەنمۇ يول تاپىدۇ(15)-(16).
سۈرە نەھل 17-ئايەت
أَفَمَن يَخْلُقُ كَمَن لَّا يَخْلُقُ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ
(پۈتۈن كائىناتنى)ياراتقان بىلەن(ھېچنەرسىنى) ياراتمىغانلار ئوخشاش ئورۇندا تۇرامدۇ، ئەسلەپ باقمامسىلەر؟(17).
سۈرە نەھل 18-ئايەت
وَإِن تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لَا تُحْصُوهَا إِنَّ اللَّهَ لَغَفُورٌ رَّحِيمٌ
ئەگەر ئاللاھنىڭ نېمەتلىرىنى سانايدىغان بولساڭلار ساناپ تۈگىتەلمەيسىلەر. شۈبھىسىزكى، ئاللاھ ئىنتايىن ئەپۇچان، تولىمۇ رەھىمدىلدۇر(18).
سۈرە نەھل 19-ئايەت
وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا تُسِرُّونَ وَمَا تُعْلِنُونَ
ئاللاھ يوشۇرغانلىرىڭلارنىمۇ، ئاشكارىلىغانلىرىڭلارنىمۇ يېقىندىن بىلىپ تۇرىدۇ(19).
سۈرە نەھل 20-ئايەت
وَالَّذِينَ يَدْعُونَ مِن دُونِ اللَّهِ لَا يَخْلُقُونَ شَيْئًا وَهُمْ يُخْلَقُونَ
ئۇلارنىڭ ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنۇۋاتقان نەرسىلىرى (يەنى ئىلاھلىرى) ھېچنەرسىنى يارىتالمايدۇ، ئەكسىچە ئۇلارنىڭ ئۆزلىرى يارىتىلغاندۇر(20).
سۈرە نەھل 21-ئايەت
أَمْوَاتٌ غَيْرُ أَحْيَاءٍ وَمَا يَشْعُرُونَ أَيَّانَ يُبْعَثُونَ
(ئۇلار چوقۇنۇۋاتقان نەرسىلەر) تىرىك ئەمەس، ئۆلۈكتۇر. (ئۆزلىرىگە چوقۇنغۇچىلارنىڭ) قاچان قايتا تىرىلدۈرىلىدىغانلىقىنمۇ ئۇقمايدۇ(21).
سۈرە نەھل 22-ئايەت
إِلَهُكُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ فَالَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ قُلُوبُهُم مُّنكِرَةٌ وَهُم مُّسْتَكْبِرُونَ
سىلەرنىڭ ئىلاھىڭلار يەككە-يېگانىدۇر. ئاخىرەتكە ئىشەنمەيدىغانلارنىڭ دىللىرى بۇنى ئىنكار قىلىدۇ، ئۇلار ھاكاۋۇرلاردۇر(22).
سۈرە نەھل 23-ئايەت
لَا جَرَمَ أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعْلِنُونَ إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْتَكْبِرِينَ
شۈبھىسىزكى، ئاللاھ ئۇلارنىڭ يوشۇرغانلىرىنىمۇ، ئاشكارىلىغانلىرىنىمۇ راستتىنلا بىلىپ تۇرىدۇ. ئاللاھ ھاكاۋۇرلارنى ھەقىقەتەن ياقتۇرمايدۇ(23).
سۈرە نەھل 24-ئايەت
وَإِذَا قِيلَ لَهُم مَّاذَا أَنزَلَ رَبُّكُمْ قَالُوا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ
بۇنداقلارغا: «رەببىڭلار نېمىنى چۈشۈردى؟» دېيىلسە، ئۇلار: «قەدىمكىلەرنىڭ ئەپسانىلىرىنى» دېيىشىدۇ(24).
سۈرە نەھل 25-ئايەت
لِيَحْمِلُوا أَوْزَارَهُمْ كَامِلَةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَمِنْ أَوْزَارِ الَّذِينَ يُضِلُّونَهُم بِغَيْرِ عِلْمٍ أَلَا سَاءَ مَا يَزِرُونَ
نەتىجىدە ئۇلار قىيامەت كۈنى ئۆزلىرىنىڭ گۇناھلىرىغا تولۇق جاۋابكار بولۇش بىلەن بىللە، يەنە بىلمەستىن ئازدۇرغان كىشىلىرىنىڭ بىر قىسىم گۇناھلىرىدىنمۇ جاۋابكارلىققا تارتىلىدۇ. بىلىڭلاركى، ئۇلارنىڭ جاۋابكار بولىدىغىنى نېمىدېگەن يامان!(25).
سۈرە نەھل 26-ئايەت
قَدْ مَكَرَ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ فَأَتَى اللَّهُ بُنْيَانَهُم مِّنَ الْقَوَاعِدِ فَخَرَّ عَلَيْهِمُ السَّقْفُ مِن فَوْقِهِمْ وَأَتَاهُمُ الْعَذَابُ مِنْ حَيْثُ لَا يَشْعُرُونَ
ئۇلاردىن ئىلگىرى ئۆتكەنلەرمۇ نەيرەڭۋازلىق قىلغان ئىدى. ئاللاھ ئۇلارنىڭ (نەيرەڭۋازلىق) بىناسىنى تەلتۈكۈس گۇمران قىلىۋىدى، ئۇنىڭ ئۆگزىسى ئۇلارنىڭ ئۈستىگە (غۇلاپ) چۈشتى. ئۇلارغا ئۆزى ئويلىمىغان يەردىن ئازاب-ئوقۇبەت يېتىپ كەلگەنىدى(26).
سۈرە نەھل 27-ئايەت
ثُمَّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يُخْزِيهِمْ وَيَقُولُ أَيْنَ شُرَكَائِيَ الَّذِينَ كُنتُمْ تُشَاقُّونَ فِيهِمْ قَالَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ إِنَّ الْخِزْيَ الْيَوْمَ وَالسُّوءَ عَلَى الْكَافِرِينَ
ناھايەت، قىيامەت كۈنى ئاللاھ ئۇلارنى رەسۋا قىلىپ: «سىلەر ماڭا شېرىك كەلتۈرۈپ ئىختىلاپقا چۈشكەن ئىلاھلىرىڭلار قەيەردە؟» دەيدۇ. ئىلىم ئىگىلىرى: «بۈگۈن رەسۋالىق ۋە رەزىللىك كاپىرلارغا تېگىشلىكتۇر» دەيدۇ(27).
سۈرە نەھل 28-ئايەت
الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ ظَالِمِي أَنفُسِهِمْ فَأَلْقَوُا السَّلَمَ مَا كُنَّا نَعْمَلُ مِن سُوءٍ بَلَى إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ
(ئاللاھنىڭ بەلگىلىمىلىرىگە خىلاپ ھايات كەچۈرۈش ئارقىلىق) ئۆزلىرىگە ئۆزلىرى ئۇۋال قىلىۋاتقاندا پەرىشتىلەر (كېلىپ) جېنىنى ئالغان كىشىلەر: «بىز ھېچقانداق يامان ئىش قىلمىغانىدۇق» دېيىشىپ تەسلىم بولىدۇ. (پەرىشتىلەر ئۇلارغا): «ياق، ئاللاھ سىلەرنىڭ قىلىپ كەلگەن قىلمىشىڭلارنى ھەقىقەتەن ئوبدان بىلگۈچىدۇر(28).
سۈرە نەھل 29-ئايەت
فَادْخُلُوا أَبْوَابَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا فَلَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِينَ
سىلەر ئىچىدە مەڭگۈ قالىدىغان جەھەننەمنىڭ دەرۋازىلىرىدىن كىرىڭلار» (دەيدۇ). ھاكاۋۇرلۇق قىلغۇچىلارنىڭ ياتىدىغان جايى نېمىدېگەن يامان!(29).
سۈرە نەھل 30-ئايەت
وَقِيلَ لِلَّذِينَ اتَّقَوْا مَاذَا أَنزَلَ رَبُّكُمْ قَالُوا خَيْرًا لِّلَّذِينَ أَحْسَنُوا فِي هَذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةٌ وَلَدَارُ الْآخِرَةِ خَيْرٌ وَلَنِعْمَ دَارُ الْمُتَّقِينَ
تەقۋادار—مەسئۇلىيەتچان بولغان كىشىلەرگە: «رەببىڭلار نېمىنى چۈشۈردى؟» دېيىلسە، ئۇلار: «ياخشىلىقنى چۈشۈردى» دەيدۇ. ياخشى ئىش قىلغانلار-قىلغان ئىشىنى ياخشى قىلغانلار بۇ دۇنيادا ياخشىلىق تاپىدۇ ، ئاخىرەت تۇرالغۇسى تېخىمۇ ياخشى بولىدۇ. تەقۋادار-مەسئۇلىيەتچانلارنىڭ تۇرالغۇسى نېمىدېگەن ياخشى!(30).
سۈرە نەھل 31-ئايەت
جَنَّاتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَهَا تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ لَهُمْ فِيهَا مَا يَشَاءُونَ كَذَلِكَ يَجْزِي اللَّهُ الْمُتَّقِينَ
ئۇلار ئاستىدىن ئۆستەڭلەر ئېقىپ تۇرىدىغان ئەبەدىي خۇشال-خۇراملىق جەننىتىگە كىرىدۇ. ئۇ يەردە ئۇلارنىڭ كۆڭلى خالىغانلىكى ھەممە نەرسە مەۋجۇتتۇر. ئاللاھ تەقۋادار—مەسئۇلىيەتچان كىشىلەرنى ئەنە شۇنداق مۇكاپاتلايدۇ(31).
سۈرە نەھل 32-ئايەت
الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلَامٌ عَلَيْكُمُ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ
پەرىشتىلەر پاك ھالىتىدە جېنىنى ئالغان كىشىلەرگە: «سالام سىلەرگە! قىلغان (ياخشى) ئىشلىرىڭلارنىڭ مۇكاپاتى سۈپىتىدە جەننەتكە كىرىڭلار» دەيدۇ(32).
سۈرە نەھل 33-ئايەت
هَلْ يَنظُرُونَ إِلَّا أَن تَأْتِيَهُمُ الْمَلَائِكَةُ أَوْ يَأْتِيَ أَمْرُ رَبِّكَ كَذَلِكَ فَعَلَ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ وَمَا ظَلَمَهُمُ اللَّهُ وَلَكِن كَانُوا أَنفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ
(كاپىرلار) نېمىنى كۈتۈۋاتىدۇ؟ پەرىشتىلەرنىڭ يېتىپ كېلىشىنىمۇ ياكى رەببىڭنىڭ (بالايىئاپەت) بۇيرۇقىنىڭ يېتىپ كېلىشىنىمۇ؟ ئۇلاردىن بۇرۇن ئۆتكەنلەرمۇ ئەنە شۇنداق قىلغانىدى. ئۇلارغا ئاللاھ ئۇۋال قىلغىنى يوق، بىراق ئۇلار ئۆزىگە ئۆزى ئۇۋال قىلىشقانىدى(33).
سۈرە نەھل 34-ئايەت
فَأَصَابَهُمْ سَيِّئَاتُ مَا عَمِلُوا وَحَاقَ بِهِم مَّا كَانُوا بِهِ يَسْتَهْزِئُونَ
شۇنىڭ بىلەن قىلغان يامانلىقلىرى ئۆزلىرىگە بالا بولدى. مەسخىرە قىلغان نەرسە ئۇلارنى چىرمىۋالدى(34).
سۈرە نەھل 35-ئايەت
وَقَالَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا لَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا عَبَدْنَا مِن دُونِهِ مِن شَيْءٍ نَّحْنُ وَلَا آبَاؤُنَا وَلَا حَرَّمْنَا مِن دُونِهِ مِن شَيْءٍ كَذَلِكَ فَعَلَ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ فَهَلْ عَلَى الرُّسُلِ إِلَّا الْبَلَاغُ الْمُبِينُ
ئاللاھتىن ئۆزگىگە ئىلاھلىق راۋا كۆرگەن-مۇشرىكلار دېدىكى: «ناۋادا ئاللاھ خالىغان بولسا، بىز ۋە ئاتا-بوۋىلىرىمىز ھەرگىزمۇ ئاللاھنى قويۇپ باشقا ھېچ نەرسىگە بەندىچىلىك قىلمىغان بولاتتۇق، ھەمدە ئاللاھتىن باشقىسىنىڭ گېپى بىلەن ھېچنەرسىنى ھارام دېمىگەن بولاتتۇق». ئۇلاردىن بۇرۇنقىلارمۇ ئەنە شۇنداق قىلغان ئىدى. ئەلچىلەرنىڭ مەسئۇلىيىتى پەقەت ئېنىق يەتكۈزۈش ئەمەسمۇ؟(35).
سۈرە نەھل 36-ئايەت
وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَّسُولًا أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَاجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ فَمِنْهُم مَّنْ هَدَى اللَّهُ وَمِنْهُم مَّنْ حَقَّتْ عَلَيْهِ الضَّلَالَةُ فَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَ
بىز ھەقىقەتەن (ئۆتمۈشتىكى) ھەر توپلۇم ئىچىدە «ئاللاھقا بەندىچىلىك قىلىڭلار، ئىلاھلاشتۇرۇلغان قەبىھ كۈچلەر-تاغۇتلاردىن يىراق تۇرۇڭلار» دەپ رەسۇل ئەۋەتتۇق. ئۇلارنىڭ ئارىسىدا (توغرا يولغا مېڭىش ئىستىكى بولغاچقا) ئاللاھ توغرا يولغا يېتەكلىگەنلەرمۇ بار، (ئازغۇنلۇق ۋە خاتا يولدا چىڭ تۇرۇۋالغاچقا) ئازغۇنلۇق تېگىشلىك بولغانلىرىمۇ بار. يەر يۈزىنى كېزىپ قاراپ بېقىڭلار! (ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى) يالغانغا چىقارغۇچىلارنىڭ ئاقىۋىتى قانداق بوپتىكەن(36).
سۈرە نەھل 37-ئايەت
إِن تَحْرِصْ عَلَى هُدَاهُمْ فَإِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي مَن يُضِلُّ وَمَا لَهُم مِّن نَّاصِرِينَ
سەن ئۇلارنىڭ ھىدايەت تېپىشىغا قانچىلىك ھېرىس بولساڭمۇ، (ئازغۇنلۇقتا چىڭ تۇرۇۋالغاچقا) ئاللاھ ئازغۇنلۇقىدا تاشلاپ قويغان كىشىنى توغرا يولغا يېتەكلىمەيدۇ، ئۇنداقلارغا ياردەم قىلغۇچىلارمۇ تېپىلمايدۇ(37).
سۈرە نەھل 38-ئايەت
وَأَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمَانِهِمْ لَا يَبْعَثُ اللَّهُ مَن يَمُوتُ بَلَى وَعْدًا عَلَيْهِ حَقًّا وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ
ئۇلار: «ئاللاھ ئۆلگەن كىشىنى قايتا تىرىلدۈرمەيدۇ» دەپ ئاللاھ نامىدىن بار كۈچى بىلەن قەسەم ئىچىشتى. ئۇنداق ئەمەس، ئاللاھ (ئۆلگەنلەرنى قايتا تىرىلدۈرۈش) ۋەدىسىنى چوقۇم ئەمەلگە ئاشۇرىدۇ. بىراق ئىنسانلارنىڭ تولىسى بىلمەيدۇ(38).
سۈرە نەھل 39-ئايەت
لِيُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِي يَخْتَلِفُونَ فِيهِ وَلِيَعْلَمَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّهُمْ كَانُوا كَاذِبِينَ
ئاللاھ ئۇلار ئىختىلاپ قىلىشقان ھەقىقەتنى ئۇلارغا چۈشەندۈرۈش ئۈچۈن ۋە كاپىرلار ئۆزلىرىنىڭ يالغانچى ئىكەنلىكىنى بىلىپ يېتىشى ئۈچۈن (ئۆلۈكلەرنى قايتا تىرىلدۈرىدۇ)(39).
سۈرە نەھل 40-ئايەت
إِنَّمَا قَوْلُنَا لِشَيْءٍ إِذَا أَرَدْنَاهُ أَن نَّقُولَ لَهُ كُن فَيَكُونُ
بىز بىرەر شەيئىنىڭ ۋۇجۇدقا كېلىشىنى ئىرادە قىلساق، ئۇنىڭغا «ۋۇجۇدقا كەل» دەيمىز-دە، ئۇ دەرھال ۋۇجۇدقا كېلىش باسقۇچىغا ئۆتىدۇ(40).
سۈرە نەھل 41-ئايەت
وَالَّذِينَ هَاجَرُوا فِي اللَّهِ مِن بَعْدِ مَا ظُلِمُوا لَنُبَوِّئَنَّهُمْ فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَلَأَجْرُ الْآخِرَةِ أَكْبَرُ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ
(دىنىي ئېتىقادى تۈپەيلى) زۇلۇمغا ئۇچرىغاندىن كېيىن ئاللاھ يولىدا ھىجرەت قىلغانلارغا كەلسەك، بىز ئۇلارنى ئەلۋەتتە بۇ دۇنيادا ياخشى جايغا ئورۇنلاشتۇرىمىز. ئۇلارنىڭ ئۇ دۇنيادا ئېرىشىدىغان مۇكاپاتى تېخىمۇ كاتتا بولىدۇ، ئۇلار بۇنى بىلەلىگەن بولسا كاشكى!(41).
سۈرە نەھل 42-ئايەت
الَّذِينَ صَبَرُوا وَعَلَى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ
ئۇلار (جاپا-مۇشەققەتلەرگە) بەرداشلىق بەرگەن ۋە رەببىگە تايانغان كىشىلەردۇر(42).
سۈرە نەھل 43-ئايەت
وَمَا أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ إِلَّا رِجَالًا نُّوحِي إِلَيْهِمْ فَاسْأَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِن كُنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ
(ئى مۇھەممەت!) سەندىن ئىلگىرى ئەلچى قىلىپ ئەۋەتكەنلەر بىز ۋەھىي قىلغان ئادەملەردىن باشقىسى ئەمەس ئىدى. (ئى «ئىنساندىنمۇ پەيغەمبەر چىقامدۇ؟» دېگۈچىلەر!) ئەگەر بىلمىسەڭلار (بۇنى) ئەھلى كىتابتىن سوراپ بېقىڭلار(43)
سۈرە نەھل 44-ئايەت
بِالْبَيِّنَاتِ وَالزُّبُرِ وَأَنزَلْنَا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَيْهِمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ
. (بىز ئۇلارنى) ھەقىقەتنىڭ روشەن دەلىل-ئىسپاتلىرى ۋە كىتابلار بىلەن (ئەۋەتكەنىدۇق). ساڭىمۇ بۇ زىكىر(يەنى قۇرئان)نى چۈشۈردۇق، چۈشۈرۈلگەننى ئىنسانلارغا بايان قىلىپ بەرگەيسەن. ئۈمىدكى، ئۇلار چوڭقۇر تەپەككۇر قىلغاي(44).
سۈرە نەھل 45-ئايەت
أَفَأَمِنَ الَّذِينَ مَكَرُوا السَّيِّئَاتِ أَن يَخْسِفَ اللَّهُ بِهِمُ الْأَرْضَ أَوْ يَأْتِيَهُمُ الْعَذَابُ مِنْ حَيْثُ لَا يَشْعُرُونَ
يامانلىق پىلانلىغانلار ئاللاھنىڭ ئۆزلىرىنى يەرگە يۇتقۇزۇۋېتىشىدىن ياكى ئۆزلىرىگە ئويلىمىغان يەردىن ئازاب (يەنى بالايىئاپەت ) كېلىشىدىن ئەنسىرىمەمدۇ؟(45)
سۈرە نەھل 46-ئايەت
أَوْ يَأْخُذَهُمْ فِي تَقَلُّبِهِمْ فَمَا هُم بِمُعْجِزِينَ
ياكى ئۆزلىرىنىڭ (كۈندىلىك ئالدىراشچىلىقى بىلەن) ئايلىنىپ يۈرگەن چاغلىرىدا ئاللاھنىڭ جازالىشىدىن خاتىرجەم بولالامدۇ؟ ئۇلار ئاللاھنى ئاجىز ھالغا چۈشۈرۈپ قويالمايدۇ(46)،
سۈرە نەھل 47-ئايەت
أَوْ يَأْخُذَهُمْ عَلَى تَخَوُّفٍ فَإِنَّ رَبَّكُمْ لَرَءُوفٌ رَّحِيمٌ
ۋەياكى ئاللاھنىڭ ئۆزلىرىنى قورقۇپ تۇرغان چاغدا جازالىشىدىن خاتىرجەم بولالامدۇ؟ سىلەرنىڭ رەببىڭلار ھەقىقەتەن كۆيۈمچان، ناھايىتى رەھىمدىلدۇر(47).
سۈرە نەھل 48-ئايەت
أَوَلَمْ يَرَوْا إِلَى مَا خَلَقَ اللَّهُ مِن شَيْءٍ يَتَفَيَّأُ ظِلَالُهُ عَنِ الْيَمِينِ وَالشَّمَائِلِ سُجَّدًا لِّلَّهِ وَهُمْ دَاخِرُونَ
ئۇلار ئاللاھ ياراتقان شەيئىلەرنىڭ سايىلىرىنىڭ (ئاللاھ بېكىتكەن قانۇنىيەتكە) ئىتائەت قىلغان ھالدا ئوڭ-سولغا مايىل بولۇپ، ئاللاھقا سەجدە قىلغانلىقىنى كۆرمىدىمۇ؟(48)
سۈرە نەھل 49-ئايەت
وَلِلَّهِ يَسْجُدُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ مِن دَابَّةٍ وَالْمَلَائِكَةُ وَهُمْ لَا يَسْتَكْبِرُونَ
ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى بارچە جانلىقلار ۋە پەرىشتىلەر ئاللاھقا باش ئېگىپ تەزىم قىلىدۇ، ھەرگىزمۇ ھاكاۋۇرلۇق قىلمايدۇ(49).
سۈرە نەھل 50-ئايەت
يَخَافُونَ رَبَّهُم مِّن فَوْقِهِمْ وَيَفْعَلُونَ مَا يُؤْمَرُونَ
ئۇلار (يەنى پەرىشتىلەر) ئۆز ئۈستىدىكى (ھۆكۈمران بولغان) رەببىدىن قورقىدۇ، ئۆزلىرىگە بۇيرۇلغاننى قىلىدۇ(50).
سۈرە نەھل 51-ئايەت
وَقَالَ اللَّهُ لَا تَتَّخِذُوا إِلَهَيْنِ اثْنَيْنِ إِنَّمَا هُوَ إِلَهٌ وَاحِدٌ فَإِيَّايَ فَارْهَبُونِ
ئاللاھ (بەندىلىرىگە): «سىلەر ئىككى ئىلاھ تىكلىۋالماڭلار، شۈبھىسىزكى، ئۇ يېگانە ئىلاھتۇر، شۇڭا مەندىنلا ئەيمىنىڭلار» دېدى(51).
سۈرە نەھل 52-ئايەت
وَلَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَلَهُ الدِّينُ وَاصِبًا أَفَغَيْرَ اللَّهِ تَتَّقُونَ
ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى ھەممە نەرسە ئاللاھنىڭدۇر، دىن ھەردائىم ئاللاھقا تەۋە. شۇنداق تۇرۇقلۇق سىلەر ئاللاھتىن باشقىسىدىن قورقامسىلەر؟(52).
سۈرە نەھل 53-ئايەت
وَمَا بِكُم مِّن نِّعْمَةٍ فَمِنَ اللَّهِ ثُمَّ إِذَا مَسَّكُمُ الضُّرُّ فَإِلَيْهِ تَجْأَرُونَ
سىلەر بەھرىمەن بولۇۋاتقان نېمەتلەرنىڭ ھەممىسى ئاللاھ تەرىپىدىن (كەلگەن). ئاندىن كېيىن سىلەرگە بىرەر كۈلپەت يەتسە دەرھال ئاللاھقا يالۋۇرۇپ نالە-پەرياد قىلىسىلەر(53).
سۈرە نەھل 54-ئايەت
ثُمَّ إِذَا كَشَفَ الضُّرَّ عَنكُمْ إِذَا فَرِيقٌ مِّنكُم بِرَبِّهِمْ يُشْرِكُونَ
ئاندىن كېيىن ئاللاھ سىلەردىن كۈلپەتنى كۆتۈرۈۋەتسە، ئاراڭلاردىن بىر بۆلۈك ئادەم دەرھال ئۆز رەببىگە شېرىك كەلتۈرۈشكە باشلايدۇ(54).
سۈرە نەھل 55-ئايەت
لِيَكْفُرُوا بِمَا آتَيْنَاهُمْ فَتَمَتَّعُوا فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ
نەتىجىدە ئۇلار ئۆزلىرىگە بەرگەن نېمىتىمىزگە تۇزكورلۇق قىلىدۇ. سىلەر (مەلۇم ۋاقىتقىچە دۇنيادىن) بەھرىمەن بولۇپ تۇرۇڭلار، (ئاقىۋەتنى) ئۇزاققا قالماي بىلىپ قالىسىلەر(55).
سۈرە نەھل 56-ئايەت
وَيَجْعَلُونَ لِمَا لَا يَعْلَمُونَ نَصِيبًا مِّمَّا رَزَقْنَاهُمْ تَاللَّهِ لَتُسْأَلُنَّ عَمَّا كُنتُمْ تَفْتَرُونَ
بىز ئۇلارغا رىزىق قىلىپ بەرگەن نەرسىلەردىن ھېچنەرسىنى بىلمەيدىغان شەيئىلەر (يەنى بۇتلار)گە نېسىۋە ئايرىيدۇ. (ئى مۇشرىكلار!) ئاللاھ شاھىتتۇركى، سىلەر ئۆزۈڭلار ئويدۇرۇپ كېلىۋاتقان نەرسىلەر توغرىسىدا چوقۇم جاۋابكارلىققا تارتىلىسىلەر(56)
سۈرە نەھل 57-ئايەت
وَيَجْعَلُونَ لِلَّهِ الْبَنَاتِ سُبْحَانَهُ وَلَهُم مَّا يَشْتَهُونَ
. ئۇلار قىزلارنى[1] ئاللاھقا تەۋە قىلىشىدۇ، ئاللاھ بۇنىڭدىن پاكتۇر، ئۇلار ئۆزى ياخشى كۆرىدىغانلار (يەنى ئوغۇللار)نى ئۆزىگە تەۋە قىلىشىدۇ(57).
سۈرە نەھل 58-ئايەت
وَإِذَا بُشِّرَ أَحَدُهُم بِالْأُنثَى ظَلَّ وَجْهُهُ مُسْوَدًّا وَهُوَ كَظِيمٌ
ئۇلارنىڭ بىرەرسىگە قىز پەرزەنتىنىڭ (تۇغۇلغانلىق) خۇشخەۋىرى يەتكۈزۈلسە، غەزەپتىن چىرايى قارىداپ كېتىدۇ(58).
سۈرە نەھل 59-ئايەت
يَتَوَارَى مِنَ الْقَوْمِ مِن سُوءِ مَا بُشِّرَ بِهِ أَيُمْسِكُهُ عَلَى هُونٍ أَمْ يَدُسُّهُ فِي التُّرَابِ أَلَا سَاءَ مَا يَحْكُمُونَ
يەتكۈزۈلگەن خۇشخەۋەرنى يامان كۆرۈپ (يەنى نومۇس قىلىپ)، «ئۇ قىزنى نومۇسقا چىداپ ساقلاپ قېلىشىم كېرەكمۇ ياكى تۇپراققا تىرىك كۆمۈۋېتىشىم كېرەكمۇ؟» دېگەنلەرنى ئويلاپ ئۆز قوۋمىغا كۆرۈنمەي يوشۇرۇنۇۋالىدۇ. قاراڭلار، ئۇلارنىڭ بۇ ھۆكمى نېمىدېگەن قەبىھ!(59).
سۈرە نەھل 60-ئايەت
لِلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ مَثَلُ السَّوْءِ وَلِلَّهِ الْمَثَلُ الْأَعْلَى وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ
ناچار ئۆرنەك ئاخىرەتكە ئىشەنمەيدىغانلارغا مەنسۇپ، ئېسىل ئۆرنەك بولسا ئاللاھقا مەنسۇپ. ئاللاھ كۈچ-قۇدرەتلىكتۇر، (ھەممىنىڭ ئۈستىدىن) ھۆكۈم يۈرگۈزگۈچىدۇر(60).
سۈرە نەھل 61-ئايەت
وَلَوْ يُؤَاخِذُ اللَّهُ النَّاسَ بِظُلْمِهِم مَّا تَرَكَ عَلَيْهَا مِن دَابَّةٍ وَلَكِن يُؤَخِّرُهُمْ إِلَى أَجَلٍ مُّسَمًّى فَإِذَا جَاءَ أَجَلُهُمْ لَا يَسْتَأْخِرُونَ سَاعَةً وَلَا يَسْتَقْدِمُونَ
ناۋادا ئاللاھ ئىنسانلارنى ئۇلارنىڭ ھەقسىزلىق قىلغانلىقى تۈپەيلىدىن دەرھال جازالايدىغان بولسا، زېمىندا ھېچبىر جانلىقنى قويمىغان بولاتتى. لېكىن ئاللاھ (ئۇلارنى جازالاشنى) مۇئەييەن ۋاقىتقىچە كېچىكتۈرىدۇ. ئۇلارنىڭ (جازالىنىش) ۋاقتى كەلگەندە قىلچىلىك كېچىكتۈرۈلمەيدۇ، ئىلگىرىمۇ سۈرۈلمەيدۇ(61).
سۈرە نەھل 62-ئايەت
وَيَجْعَلُونَ لِلَّهِ مَا يَكْرَهُونَ وَتَصِفُ أَلْسِنَتُهُمُ الْكَذِبَ أَنَّ لَهُمُ الْحُسْنَى لَا جَرَمَ أَنَّ لَهُمُ النَّارَ وَأَنَّهُم مُّفْرَطُونَ
ئۇلار ئۆزلىرى ياقتۇرمايدىغاننى ئاللاھقا تەۋە قىلىشىدۇ ۋە «ئەڭ ياخشىسى بىزگە تەۋە» دېگەن يالغاننى ئېغىزلىرىدىن چۈشۈرمەيدۇ. شۈبھىسىزكى، ئۇلارنىڭ ئېرىشىدىغىنى دوزاختۇر. ئۇلار دوزاخقا ئەڭ ئالدىدا تاشلانغۇچىلاردۇر(62).
سۈرە نەھل 63-ئايەت
تَاللَّهِ لَقَدْ أَرْسَلْنَا إِلَى أُمَمٍ مِّن قَبْلِكَ فَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطَانُ أَعْمَالَهُمْ فَهُوَ وَلِيُّهُمُ الْيَوْمَ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ
ئاللاھ شاھىتتۇركى، سەندىن ئىلگىرىكى توپلۇملارغا (ئەلچىلەر) ئەۋەتكەنىدۇق. شەيتان ئۇ توپلۇملارنىڭ قىلمىشلىرىنى ئۆزلىرىگە پەردازلاپ كۆرسەتتى، شەيتان بۈگۈنمۇ ئۇلارنىڭ يېقىن دوستىدۇر. ئۇلار ئاخىرەتتە ئېچىنىشلىق ئازاب-ئوقۇبەتكە دۇچار بولىدۇ(63).
سۈرە نەھل 64-ئايەت
وَمَا أَنزَلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ إِلَّا لِتُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِي اخْتَلَفُوا فِيهِ وَهُدًى وَرَحْمَةً لِّقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ
(ئى مۇھەممەت!) بىز ساڭا بۇ كىتابنى پەقەت سېنىڭ كىشىلەرگە ئۇلار دەتالاش قىلىشقان نەرسىلەر (نىڭ ھەل قىلىش ئۇسۇللىرى)نى بايان قىلىپ بېرىشىڭ ئۈچۈن چۈشۈردۇق. ئۇ، ئىمان ئېيتىدىغان كىشىلەر توپىغا يول كۆرسەتكۈچى ۋە مېھىر-مۇھەببەت مەنبەسىدۇر(64).
سۈرە نەھل 65-ئايەت
وَاللَّهُ أَنزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَحْيَا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً لِّقَوْمٍ يَسْمَعُونَ
ئاللاھ بۇلۇتتىن يامغۇر ياغدۇرۇپ، ئۇنىڭ بىلەن قاغجىراپ كەتكەن تۇپراققا ھايات بېرىدۇ. بۇنىڭدا قۇلاق سالىدىغان كىشىلەر توپى ئۈچۈن ئەلۋەتتە دەلىل-ئىسپات بار(65).
سۈرە نەھل 66-ئايەت
وَإِنَّ لَكُمْ فِي الْأَنْعَامِ لَعِبْرَةً نُّسْقِيكُم مِّمَّا فِي بُطُونِهِ مِن بَيْنِ فَرْثٍ وَدَمٍ لَّبَنًا خَالِصًا سَائِغًا لِّلشَّارِبِينَ
سىلەر ئۈچۈن چارۋا ماللاردىمۇ ھەقىقەتەن ئىبرەت بار. بىز سىلەرنى چارۋا ماللارنىڭ قورسىقىدىكى ماياق-تېزەكتىن ۋە قاندىن ئايرىلىپ چىققان ساپ ۋە تەملىك ھەم ئىچكۈچىلەرگە ئاسان سىڭىدىغان سۈت بىلەن سۇغۇرىمىز(66).
سۈرە نەھل 67-ئايەت
وَمِن ثَمَرَاتِ النَّخِيلِ وَالْأَعْنَابِ تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَكَرًا وَرِزْقًا حَسَنًا إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً لِّقَوْمٍ يَعْقِلُونَ
سىلەر خورما ۋە ئۈزۈم مەھسۇلاتلىرىدىن مەست قىلغۇچى ئىچىملىك ۋە پاكىز يېمەك-ئىچمەكلەرنى ياسايسىلەر. ئەقلىنى ئىشلىتىدىغان كىشىلەر توپى ئۈچۈن بۇنىڭدىمۇ ئەلۋەتتە دەلىل-ئىسپات بار(67).
سۈرە نەھل 68-ئايەت
وَأَوْحَى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتًا وَمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُونَ
رەببىڭ ھەسەل ھەرىسىگە: «تاغلارغا، دەل-دەرەخلەرگە ۋە ئىنسانلار تەييارلىغان ساندۇقلارغا ئۇۋا ياسىغىن(68)،
سۈرە نەھل 69-ئايەت
ثُمَّ كُلِي مِن كُلِّ الثَّمَرَاتِ فَاسْلُكِي سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلًا يَخْرُجُ مِن بُطُونِهَا شَرَابٌ مُّخْتَلِفٌ أَلْوَانُهُ فِيهِ شِفَاءٌ لِّلنَّاسِ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً لِّقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ
ئاندىن كېيىن (گۈل-چېچەكلەردىن ئىبارەت) ھەرخىل مەھسۇلاتلاردىن يېگىن، رەببىڭنىڭ يوللىرىدا ئىتائەتمەنلىك بىلەن ماڭغىن!» دەپ ئىلھام[2] قىلدى. ئۇنىڭ قارنىدىن ئىنسانلارغا شىپا بولىدىغان رەڭگارەڭ ئىچىملىك چىقىدۇ. بۇنىڭدا تەپەككۇر قىلىدىغان كىشىلەر توپى ئۈچۈن دەلىل-پاكىت بار(69).
سۈرە نەھل 70-ئايەت
وَاللَّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفَّاكُمْ وَمِنكُم مَّن يُرَدُّ إِلَى أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لَا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئًا إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ
ئاللاھ سىلەرنى ياراتتى، ئاندىن سىلەرنى ۋاپات تاپقۇزىدۇ. ئاراڭلاردا (جىسمانىي ۋە ئەقلىي جەھەتتىن) ئۆمۈرنىڭ ئەڭ ناچار باسقۇچىغا ئۇلىشىدىغانلارمۇ بار، ھەتتا، ئۇلار بۇرۇن بىلگەنلىرىنى بىلمەس بولۇپ قالىدۇ. شۈبھىسىزكى، ئاللاھ (ھەممىنى) يېقىندىن بىلىپ تۇرغۇچىدۇر، (ھەممىگە) قادىردۇر(70).
سۈرە نەھل 71-ئايەت
وَاللَّهُ فَضَّلَ بَعْضَكُمْ عَلَى بَعْضٍ فِي الرِّزْقِ فَمَا الَّذِينَ فُضِّلُوا بِرَادِّي رِزْقِهِمْ عَلَى مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُمْ فَهُمْ فِيهِ سَوَاءٌ أَفَبِنِعْمَةِ اللَّهِ يَجْحَدُونَ
ئاللاھ سىلەرنىڭ بەزىڭلارنى بەزىڭلاردىن رىزىقتا ئۈستۈن قىلدى. رىزىقتا ئۈستۈن قىلىنغانلار ئۆزلىرىنىڭ رىزقىنى «رىزىقتا تەڭ بولايلى!» دەپ قول ئاستىدىكىلەرگە بېرەمدۇ؟ ئۇلار ئاللاھنىڭ نېمەتلىرىگە تانامدۇ؟(71).
سۈرە نەھل 72-ئايەت
وَاللَّهُ جَعَلَ لَكُم مِّنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَاجًا وَجَعَلَ لَكُم مِّنْ أَزْوَاجِكُم بَنِينَ وَحَفَدَةً وَرَزَقَكُم مِّنَ الطَّيِّبَاتِ أَفَبِالْبَاطِلِ يُؤْمِنُونَ وَبِنِعْمَةِ اللَّهِ هُمْ يَكْفُرُونَ
ئاللاھ سىلەرگە ئۆز جىنسىڭلاردىن جۈپتىلەرنى بارلىققا كەلتۈردى. جۈپتىڭلار ئارقىلىق سىلەرگە پەرزەنتلەر ۋە نەۋرە-چەۋرىلەرنى نېسىپ قىلدى ۋە سىلەرگە پاكىز نەرسىلەردىن رىزىق بەردى. شۇنداق تۇرسىمۇ ئۇلار باتىل-ئاساسسىز نەرسىلەرگە ئىشىنەمدۇ ۋە ئاللاھنىڭ نېمىتىگە تۇزكورلۇق قىلامدۇ؟(72).
سۈرە نەھل 73-ئايەت
وَيَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللَّهِ مَا لَا يَمْلِكُ لَهُمْ رِزْقًا مِّنَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ شَيْئًا وَلَا يَسْتَطِيعُونَ
ئۇلار ئاللاھنى قويۇپ، ئۆزلىرىگە ئاسمانلاردىن ۋە زېمىندىن ھېچقانداق رىزىققا ئىگە بولالمايدىغان ۋە كۈچىمۇ يەتمەيدىغان شەيئىلەرگە چوقۇنىدۇ(73).
سۈرە نەھل 74-ئايەت
فَلَا تَضْرِبُوا لِلَّهِ الْأَمْثَالَ إِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ وَأَنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ
سىلەر ئاللاھقا ھېچنەرسىنى ئوخشاتماڭلار. ئاللاھ ھەقىقەتەن (ھەممىنى تېگى-تەكتىدىن) بىلىدۇ، سىلەر بىلمەيسىلەر(74).
سۈرە نەھل 75-ئايەت
ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا عَبْدًا مَّمْلُوكًا لَّا يَقْدِرُ عَلَى شَيْءٍ وَمَن رَّزَقْنَاهُ مِنَّا رِزْقًا حَسَنًا فَهُوَ يُنفِقُ مِنْهُ سِرًّا وَجَهْرًا هَلْ يَسْتَوُونَ الْحَمْدُ لِلَّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ
ئاللاھ مۇنداق مىسال كەلتۈرىدۇ: ھېچنەرسىگە كۈچى يەتمەيدىغان بىر قۇل بىلەن بىز ياخشى رىزىق ئاتا قىلغان ۋە ئۇنى يوشۇرۇن ۋە ئاشكارا يوسۇندا ساخاۋەت قىلىپ تۇرىدىغان (ھۆر) ئادەم ئوخشاش ئورۇندا تۇرامدۇ؟ پۈتكۈل مەدھىيە ئاللاھقا مەنسۇپتۇر، بىراق ئۇلارنىڭ تولىسى بىلمەيدۇ(75).
سۈرە نەھل 76-ئايەت
وَضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا رَّجُلَيْنِ أَحَدُهُمَا أَبْكَمُ لَا يَقْدِرُ عَلَى شَيْءٍ وَهُوَ كَلٌّ عَلَى مَوْلَاهُ أَيْنَمَا يُوَجِّههُّ لَا يَأْتِ بِخَيْرٍ هَلْ يَسْتَوِي هُوَ وَمَن يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَهُوَ عَلَى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ
ئاللاھ يەنە مۇنداق مىسال كەلتۈرىدۇ: مۇنداق ئىككى ئادەم بار بولۇپ، ئۇلارنىڭ بىرى قولىدىن ئىش كەلمەيدىغان ۋە ئىگىسىگە يۈك بولۇپ قالغان گاچىدۇركى، ئىگىسى ئۇنى مەيلى قەيەرگە ئەۋەتسۇن، ئۇ ھېچقانداق پايدا ئېلىپ كېلەلمەيدۇ. يەنە بىرى بولسا ئۆزى توغرا يولدا ماڭغان ۋە كىشىلەرنى ئادىل بولۇشقا تەشەببۇس قىلىدىغان ئادەمدۇر. بۇ ئىككى ئادەم ئوخشاش بولامدۇ؟(76).
سۈرە نەھل 77-ئايەت
وَلِلَّهِ غَيْبُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا أَمْرُ السَّاعَةِ إِلَّا كَلَمْحِ الْبَصَرِ أَوْ هُوَ أَقْرَبُ إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى (ئىنسان ئىدراكىدىن ھالقىغان) غەيب ئاللاھقا تەئەللۇقتۇر. ئاخىرقى ۋاقىت (يەنى قىيامەت)نىڭ قايىم بولۇشى كۆزنى يۇمۇپ ئاچقۇچىلىك ياكى ئۇنىڭدىنمۇ تېزدۇر. شۈبھىسىزكى، ئاللاھ ھەممە نەرسىگە كۈچى يەتكۈچىدۇر(77).
سۈرە نەھل 78-ئايەت
وَاللَّهُ أَخْرَجَكُم مِّن بُطُونِ أُمَّهَاتِكُمْ لَا تَعْلَمُونَ شَيْئًا وَجَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَالْأَفْئِدَةَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
ئاللاھ سىلەرنى ئاناڭلارنىڭ قورسىقىدىن چىقارغان ۋاقىتتا ھېچنەرسىنى بىلمەيتتىڭلار. سىلەرگە ئاڭلاش، كۆرۈش ئىقتىدارى ۋە ھېس قىلىدىغان قەلب ئاتا قىلدى، ئۈمىدكى مىننەتدار بولغايسىلەر(78).
سۈرە نەھل 79-ئايەت
أَلَمْ يَرَوْا إِلَى الطَّيْرِ مُسَخَّرَاتٍ فِي جَوِّ السَّمَاءِ مَا يُمْسِكُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ
ئۇ(ئىنكارچى)لار ئاسماندا ئۇچۇشقا بويسۇندۇرۇلغان ئۇچار قۇشلارنى كۆرمىدىمۇ؟ ئۇلارنى ئاسماندا ئاللاھلا تۇتۇپ تۇرىدۇ. شۈبھىسىزكى، ئىشىنىدىغان كىشىلەر توپى ئۈچۈن بۇنىڭدا ھەقىقەتەن نۇرغۇن دەلىل-پاكىتلار بار(79).
سۈرە نەھل 80-ئايەت
وَاللَّهُ جَعَلَ لَكُم مِّن بُيُوتِكُمْ سَكَنًا وَجَعَلَ لَكُم مِّن جُلُودِ الْأَنْعَامِ بُيُوتًا تَسْتَخِفُّونَهَا يَوْمَ ظَعْنِكُمْ وَيَوْمَ إِقَامَتِكُمْ وَمِنْ أَصْوَافِهَا وَأَوْبَارِهَا وَأَشْعَارِهَا أَثَاثًا وَمَتَاعًا إِلَى حِينٍ
ئاللاھ ئۆيلىرىڭلارنى سىلەرگە ئارامگاھ قىلىپ بەردى. سىلەرگە چارۋا ماللارنىڭ تېرىلىرىدىن كۆچكەن كۈنۈڭلاردىمۇ، تۇرغان كۈنۈڭلاردىمۇ يەڭگىل چېدىرلارنى (ياساش قابىلىيىتى)، چارۋا ماللارنىڭ يۇڭلىرىدىن، چۇپۇرلىرىدىن ئۆي سەرەمجانلىرىنى ۋە مەلۇم مۇددەتكىچە پايدىلىنىدىغان نەرسىلەرنى (ئىشلەپچىقىرىش قابىلىيىتى) بەخش ئەتكەن زات ئاللاھتۇر(80).
سۈرە نەھل 81-ئايەت
وَاللَّهُ جَعَلَ لَكُم مِّمَّا خَلَقَ ظِلَالًا وَجَعَلَ لَكُم مِّنَ الْجِبَالِ أَكْنَانًا وَجَعَلَ لَكُمْ سَرَابِيلَ تَقِيكُمُ الْحَرَّ وَسَرَابِيلَ تَقِيكُم بَأْسَكُمْ كَذَلِكَ يُتِمُّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تُسْلِمُونَ
ئاللاھ سىلەرگە ئۆزى ياراتقان نەرسىلىرىدىن سايىلەرنى قىلىپ بەردى، تاغلاردىن سىلەرگە (ئۆڭكۈر ۋە غاردەك) تۇرالغۇ قىلىدىغان جايلارنى بار قىلدى. سىلەرگە ئىسسىقتىن ساقلايدىغان كىيىملەرنى، ئۇرۇشتا سىلەرنى مۇداپىئە قىلىدىغان ساۋۇتلارنى (ياساش ۋە ئىشلىتىش قابىلىيىتى) بەخش ئەتتى. ئۆزىگە پۈتۈنلەي بويسۇنسۇن دەپ سىلەرگە بەرگەن نېمەتلىرىنى ئەنە شۇنداق تولۇق قىلدى(81).
سۈرە نەھل 82-ئايەت
فَإِن تَوَلَّوْا فَإِنَّمَا عَلَيْكَ الْبَلَاغُ الْمُبِينُ
ئەگەر ئۇلار (شۇنچە چۈشەندۈرۈشلىرىڭگە قارىماي) يۈز ئۆرۈسە، (ئۇلاردىن سەن جاۋابكار ئەمەس) سېنىڭ ۋەزىپەڭ (ۋەھىينى) ئېنىق يەتكۈزۈشتۇر(82).
سۈرە نەھل 83-ئايەت
يَعْرِفُونَ نِعْمَتَ اللَّهِ ثُمَّ يُنكِرُونَهَا وَأَكْثَرُهُمُ الْكَافِرُونَ
ئۇلار ئاللاھنىڭ نېمەتلىرىنى تونۇيدۇ، كېيىن ئۇ نېمەتلەرنى ئىنكار قىلىدۇ، ئۇلارنىڭ تولىسى كاپىر— تۇزكورلاردۇر(83).
سۈرە نەھل 84-ئايەت
وَيَوْمَ نَبْعَثُ مِن كُلِّ أُمَّةٍ شَهِيدًا ثُمَّ لَا يُؤْذَنُ لِلَّذِينَ كَفَرُوا وَلَا هُمْ يُسْتَعْتَبُونَ
بىز ھەر ئۈممەت-توپلۇمدىن گۇۋاھچى كەلتۈرىدىغان كۈندە (يەنى قىيامەتتە) كاپىرلارنىڭ ئۆزرىسى قوبۇل قىلىنمايدۇ، ئۆزرە ئېيتىش پۈرسىتىمۇ بېرىلمەيدۇ(84).
سۈرە نەھل 85-ئايەت
وَإِذَا رَأَى الَّذِينَ ظَلَمُوا الْعَذَابَ فَلَا يُخَفَّفُ عَنْهُمْ وَلَا هُمْ يُنظَرُونَ
(ئاللاھقا ئاسىيلىق قىلىش ئارقىلىق)ئۆزىگە ئۇۋال قىلغانلار ئازاب-ئوقۇبەتنى كۆرگەن چاغدا، ئازاب-ئوقۇبەت ئۇلاردىن يېنىكلىتىلمەيدۇ، ئۇلارغا مۆھلەتمۇ بېرىلمەيدۇ(85).
سۈرە نەھل 86-ئايەت
وَإِذَا رَأَى الَّذِينَ أَشْرَكُوا شُرَكَاءَهُمْ قَالُوا رَبَّنَا هَؤُلَاءِ شُرَكَاؤُنَا الَّذِينَ كُنَّا نَدْعُو مِن دُونِكَ فَأَلْقَوْا إِلَيْهِمُ الْقَوْلَ إِنَّكُمْ لَكَاذِبُونَ
مۇشرىكلار ئۆزىنىڭ (ئاللاھتىن بۆلەك) چوقۇنغان ئىلاھلىرىنى كۆرگەن چاغدا: «ئى رەببىمىز! بۇلار بىزنىڭ ساڭا شېرىك كەلتۈرۈپ چوقۇنغان ئىلاھلىرىمىزدۇر» دەيدۇ. ئىلاھلىرى ئۇلارغا جاۋاب بېرىپ: «شۈبھىسىزكى، سىلەر ھەقىقەتەن يالغانچىسىلەر» دەيدۇ(86).
سۈرە نەھل 87-ئايەت
وَأَلْقَوْا إِلَى اللَّهِ يَوْمَئِذٍ السَّلَمَ وَضَلَّ عَنْهُم مَّا كَانُوا يَفْتَرُونَ
ئۇ كۈندە ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ (ئاللاھقا) باش ئەگكەنلىكىنى بىلدۈرىدۇ، ئويدۇرغان (ساختا ئىلاھ)لىرى ئۇلاردىن ئۆزلىرىنى قاچۇرىدۇ(87).
سۈرە نەھل 88-ئايەت
الَّذِينَ كَفَرُوا وَصَدُّوا عَن سَبِيلِ اللَّهِ زِدْنَاهُمْ عَذَابًا فَوْقَ الْعَذَابِ بِمَا كَانُوا يُفْسِدُونَ
تۇزكورلۇق قىلغان—كاپىر بولغان ۋە كىشىلەرنى ئاللاھنىڭ يولىدىن توسقانلارنى، قىلغان بۇزغۇنچىلىقلىرى تۈپەيلى ئازاب ئۈستىگە ئازاب قوشۇپ جازالايمىز(88).
سۈرە نەھل 89-ئايەت
وَيَوْمَ نَبْعَثُ فِي كُلِّ أُمَّةٍ شَهِيدًا عَلَيْهِم مِّنْ أَنفُسِهِمْ وَجِئْنَا بِكَ شَهِيدًا عَلَى هَؤُلَاءِ وَنَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ تِبْيَانًا لِّكُلِّ شَيْءٍ وَهُدًى وَرَحْمَةً وَبُشْرَى لِلْمُسْلِمِينَ
ئۇ كۈندە بىز ھەربىر ئۈممەت-توپلۇمغا ئۆز ئىچىدىن ئۆزلىرىگە گۇۋاھلىق بېرىدىغان گۇۋاھچى كەلتۈرىمىز. شۇنىڭدەك، بىز سېنىمۇ بۇلارغا (يەنى بۇ ۋەھىي يېتىپ بارغان ھەممىگە) گۇۋاھچى قىلىپ كەلتۈرىمىز. بىز ساڭا بۇ (ئىلاھىي) كىتابنى ئاللاھقا چىن يۈرەكتىن بويۇن ئەگكۈچىلەر ئۈچۈن (دىنغا مۇناسىۋەتلىك) ھەممە نەرسىنى چۈشەندۈرۈپ بېرىدىغان يول كۆرسەتكۈچى، مېھىر-شەپقەت مەنبەسى ۋە خۇشخەۋەر قىلىپ تەدرىجىي چۈشۈردۇق(89).
سۈرە نەھل 90-ئايەت
إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ وَإِيتَاءِ ذِي الْقُرْبَى وَيَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنكَرِ وَالْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ
ئاللاھ ھەقىقەتەن ئادىل بولۇشقا، ياخشىلىق قىلىشقا— قىلغان ئىشنى ياخشى قىلىشقا، يېقىنىدىكىلەرگە— ئۇرۇق-تۇغقانلىرىغا ياردەم قىلىشقا بۇيرۇيدۇ، قەبىھ سۆز-ھەرىكەتلەردىن، يامان ئىشلاردىن ۋە زۇلۇم قىلىشتىن توسىدۇ. ئېسىڭلاردا چىڭ تۇتۇشىڭلار ئۈچۈن، ئاللاھ سىلەرگە (شۇنداق) پەند-نەسىھەت قىلىدۇ(90).
سۈرە نەھل 91-ئايەت
وَأَوْفُوا بِعَهْدِ اللَّهِ إِذَا عَاهَدتُّمْ وَلَا تَنقُضُوا الْأَيْمَانَ بَعْدَ تَوْكِيدِهَا وَقَدْ جَعَلْتُمُ اللَّهَ عَلَيْكُمْ كَفِيلًا إِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا تَفْعَلُونَ
سىلەر ئەھدە تۈزۈشكەندە، ئاللاھنىڭ ئەھدىسىگە ۋاپا قىلىڭلار، قەسىمىڭلارنى (ئاللاھنى تىلغا ئېلىپ) پۇختىلىغاندىن كېيىن بۇزماڭلار. چۈنكى، سىلەر ئاللاھنى كېپىل قىلدىڭلار. شۈبھىسىزكى، ئاللاھ سىلەرنىڭ قىلىۋاتقان ئىش-ھەرىكىتىڭلارنى (يېقىندىن) بىلىپ تۇرىدۇ(91).
سۈرە نەھل 92-ئايەت
وَلَا تَكُونُوا كَالَّتِي نَقَضَتْ غَزْلَهَا مِن بَعْدِ قُوَّةٍ أَنكَاثًا تَتَّخِذُونَ أَيْمَانَكُمْ دَخَلًا بَيْنَكُمْ أَن تَكُونَ أُمَّةٌ هِيَ أَرْبَى مِنْ أُمَّةٍ إِنَّمَا يَبْلُوكُمُ اللَّهُ بِهِ وَلَيُبَيِّنَنَّ لَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مَا كُنتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ
سىلەر يىپىنى پىششىق ئىگىرگەندىن كېيىن چۇۋۇۋەتكەن خوتۇندەك بولماڭلار. ھەرگىزمۇ بىر جامائەنىڭ يەنە بىر جامائەدىن (سان ۋە مال-مۈلۈك جەھەتتە) كۈچلۈك بولغانلىقىغا قاراپ، قەسىمىڭلار بىلەن بىر-بىرىڭلارنى ئالدىماڭلار. ئاللاھ ھەقىقەتەن سىلەرنى بۇنىڭ بىلەن سىنايدۇ. سىلەر دەتالاش قىلىشقان ھەق-ناھەقنى قىيامەت كۈنى سىلەرگە چوقۇم ئېنىق ئايرىپ بېرىدۇ(92).
سۈرە نەھل 93-ئايەت
وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلَكِن يُضِلُّ مَن يَشَاءُ وَيَهْدِي مَن يَشَاءُ وَلَتُسْأَلُنَّ عَمَّا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ
ناۋادا ئاللاھ خالىغان بولسا ئىدى، سىلەرنى بىر ئۈممەت(يەنى بىردىندا) قىلاتتى، لېكىن ئاللاھ خالىغاننى زالالەتتە تاشلاپ قويىدۇ، خالىغاننى توغرا يولغا يېتەكلەيدۇ. (ئۆز تاللىشىڭلار نەتىجىسىدە) قىلغان بارچە قىلمىشىڭلاردىن چوقۇم جاۋابكارلىققا تارتىلىسىلەر(93).
سۈرە نەھل 94-ئايەت
وَلَا تَتَّخِذُوا أَيْمَانَكُمْ دَخَلًا بَيْنَكُمْ فَتَزِلَّ قَدَمٌ بَعْدَ ثُبُوتِهَا وَتَذُوقُوا السُّوءَ بِمَا صَدَدتُّمْ عَن سَبِيلِ اللَّهِ وَلَكُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ
قەسىمىڭلارنى ئالدامچىلىق ۋاسىتىسى قىلىۋالماڭلار، بولمىسا قەدىمىڭلار مۇستەھكەم تۇرغاندىن كېيىن تېيىلىپ كېتىدۇ، (كىشىلەرنى) ئاللاھنىڭ يولىدىن توسقانلىقىڭلارنىڭ يامان ئاقىۋىتىنى تېتىيسىلەر، ھەمدە چوڭ ئازاب-ئوقۇبەتكە دۇچار بولىسىلەر(94).
سۈرە نەھل 95-ئايەت
وَلَا تَشْتَرُوا بِعَهْدِ اللَّهِ ثَمَنًا قَلِيلًا إِنَّمَا عِندَ اللَّهِ هُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ
سىلەر ئاللاھقا بەرگەن ئەھدىڭلارنى (دۇنيالىق) ئازغىنە مەنپەئەتكە سېتىۋەتمەڭلار. ئەگەر بىلسەڭلار ئاللاھنىڭ دەرگاھىدىكى مۇكاپات سىلەر ئۈچۈن ھەممىدىن ئارتۇقتۇر(95).
سۈرە نەھل 96-ئايەت
مَا عِندَكُمْ يَنفَدُ وَمَا عِندَ اللَّهِ بَاقٍ وَلَنَجْزِيَنَّ الَّذِينَ صَبَرُوا أَجْرَهُم بِأَحْسَنِ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ
سىلەرنىڭ ئىلكىڭلاردىكى نەرسىلەر تۈگەيدۇ، ئاللاھنىڭ ئىلكىدىكى نەرسىلەر ئەبەدىيدۇر. چىدامچان بولغانلارغا ئەلۋەتتە، ئۇلارنىڭ سىڭدۈرگەن ئەجىرلىرىگە ئەڭ ياخشى شەكىلدە مۇكاپات بېرىمىز(96).
سۈرە نەھل 97-ئايەت
مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِّن ذَكَرٍ أَوْ أُنثَى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَاةً طَيِّبَةً وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُم بِأَحْسَنِ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ
ئەر بولسۇن، ئايال بولسۇن، كىمكى مۆمىن ھالەتتە ياخشى ئىش قىلسا، بىز ئەلۋەتتە ئۇنىڭغا ياخشى ھايات ئاتا قىلىمىز. ئۇلارنىڭ سىڭدۈرگەن ئەجىرلىرىگە ئەڭ ياخشى شەكىلدە مۇكاپات بېرىمىز(97).
سۈرە نەھل 98-ئايەت
فَإِذَا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
سەن قۇرئان ئوقۇماقچى بولغىنىڭدا، قوغلاندى شەيتاندىن ئاللاھقا سېغىنىپ پاناھ تىلىگىن(98).
سۈرە نەھل 99-ئايەت
إِنَّهُ لَيْسَ لَهُ سُلْطَانٌ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَعَلَى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ
شۈبھىسىزكى، ئىمان ئېيتقان ۋە رەببىگىلا تايانغانلارنىڭ ئۈستىدىن شەيتان ھۆكۈمرانلىق قىلالمايدۇ(99).
سۈرە نەھل 100-ئايەت
إِنَّمَا سُلْطَانُهُ عَلَى الَّذِينَ يَتَوَلَّوْنَهُ وَالَّذِينَ هُم بِهِ مُشْرِكُونَ
شەيتان پەقەت ئۆزىنى جانجىگەر دوست قىلىۋالىدىغانلار ۋە ئاللاھقا شېرىك قىلىۋالغۇچىلار ئۈستىدىنلا ھۆكۈمرانلىق قىلىدۇ(100).
سۈرە نەھل 101-ئايەت
وَإِذَا بَدَّلْنَا آيَةً مَّكَانَ آيَةٍ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا يُنَزِّلُ قَالُوا إِنَّمَا أَنتَ مُفْتَرٍ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ
بىز بىر ئايەتنىڭ[3] ئورنىغا يەنە بىر ئايەتنى ئالماشتۇرغىنىمىزدا —ئاللاھ نېمىنى چۈشۈرگەنلىكىنى ئوبدان بىلىدۇ— ئۇلار: «(ئى مۇھەممەت!) سەن يالغاننى توقۇۋاتىسەن» دېيىشتى. ئۇنداق ئەمەس، ئۇلارنىڭ كۆپىنچىسى (ئىلاھىي تاكامۇل قانۇنىيىتىنى) بىلمەيدۇ(101).
سۈرە نەھل 102-ئايەت
قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِن رَّبِّكَ بِالْحَقِّ لِيُثَبِّتَ الَّذِينَ آمَنُوا وَهُدًى وَبُشْرَى لِلْمُسْلِمِينَ
ئېيتقىنكى، روھۇلقۇدۇس— جىبرىئىل ئىمان ئېيتقانلارنى مۇستەھكەم قىلىش، مۇسۇلمانلارنى توغرا يولغا باشلاش ۋە ئۇلارغا خۇشخەۋەر بېرىش ئۈچۈن، ھەق (يەنى قۇرئان)نى رەببىنىڭ دەرگاھىدىن ئەپچۈشتى(102).
سۈرە نەھل 103-ئايەت
وَلَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّهُمْ يَقُولُونَ إِنَّمَا يُعَلِّمُهُ بَشَرٌ لِّسَانُ الَّذِي يُلْحِدُونَ إِلَيْهِ أَعْجَمِيٌّ وَهَذَا لِسَانٌ عَرَبِيٌّ مُّبِينٌ
بىز ئۇلارنىڭ: «قۇرئاننى مۇھەممەتكە بىر ئىنسان ئۆگىتىۋاتىدۇ» دېگەنلىكىنى بىلىپ تۇرۇۋاتىمىز، ئۇلار (مۇھەممەتكە ئۆگىتىپ تۇرىدۇ) دەۋاتقان ئادەمنىڭ تىلى ئەرەب تىلى ئەمەس، بۇ قۇرئان بولسا ئېنىق ئەرەبچىدۇر(103).
سۈرە نەھل 104-ئايەت
إِنَّ الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ لَا يَهْدِيهِمُ اللَّهُ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ
شۈبھىسىزكى، ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىگە چىنپۈتمەيدىغانلارنى ئاللاھ توغرا يولغا يئېرىشتۈرمەيدۇ. ئۇلار ئېچىنىشلىق ئازاب-ئوقۇبەتكە دۇچار بولىدۇ(104).
سۈرە نەھل 105-ئايەت
إِنَّمَا يَفْتَرِي الْكَذِبَ الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَأُولَئِكَ هُمُ الْكَاذِبُونَ
يالغاننى پەقەت ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىگە چىنپۈتمەيدىغانلارلا توقۇپ چىقىدۇ. ئەنە شۇلار يالغانچىلارنىڭ دەل ئ‍ۆزىدۇر(105).
سۈرە نەھل 106-ئايەت
مَن كَفَرَ بِاللَّهِ مِن بَعْدِ إِيمَانِهِ إِلَّا مَنْ أُكْرِهَ وَقَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِيمَانِ وَلَكِن مَّن شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْرًا فَعَلَيْهِمْ غَضَبٌ مِّنَ اللَّهِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ
قەلبى ئىمان بىلەن مۇستەھكەم تۇرۇپ، مەجبۇرلاش ئاستىدا ئىماندىن يانغانلىقىنى بىلدۈرگەنلەرنى ھېسابقا ئالمىغاندا، كىمكى ئىمان ئېيتقاندىن كېيىن قەلبىنى كۇپۇرغا ئېچىپ، ئاللاھقا بولغان ئىمانىدىن يېنىۋالسا، ئاللاھنىڭ غەزىپىگە يولۇقىدۇ ۋە چوڭ ئازاب-ئوقۇبەتكە دۇچار بولىدۇ(106).
سۈرە نەھل 107-ئايەت
ذَلِكَ بِأَنَّهُمُ اسْتَحَبُّوا الْحَيَاةَ الدُّنْيَا عَلَى الْآخِرَةِ وَأَنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ
بۇ ئۇلارنىڭ دۇنيا ھاياتىنى ئاخىرەتتىن ئەلا كۆرگەنلىكى ۋە ئاللاھنىڭ تۇزكور كىشىلەر توپىنى توغرا يولغا يېتەكلىمەيدىغانلىقى ئۈچۈندۇر(107).
سۈرە نەھل 108-ئايەت
أُولَئِكَ الَّذِينَ طَبَعَ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ وَسَمْعِهِمْ وَأَبْصَارِهِمْ وَأُولَئِكَ هُمُ الْغَافِلُونَ
ئەنە شۇ كىشىلەر (تۇزكورلۇقلىرى سەۋەبىدىن) ئاللاھ دىللىرىنى، (ھەقنى) ئاڭلاش ۋە كۆرۈش (قابىلىيەتلىرى)نى پېچەتلىۋەتكەن كىشىلەردۇر. ئەنە شۇلار دەل بىخۇد-غاپىللاردۇر(108).
سۈرە نەھل 109-ئايەت
لَا جَرَمَ أَنَّهُمْ فِي الْآخِرَةِ هُمُ الْخَاسِرُونَ
ئۇلار راستتىنلا ئاخىرەتتە زىيان تارتقۇچىلاردۇر(109).
سۈرە نەھل 110-ئايەت
ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ هَاجَرُوا مِن بَعْدِ مَا فُتِنُوا ثُمَّ جَاهَدُوا وَصَبَرُوا إِنَّ رَبَّكَ مِن بَعْدِهَا لَغَفُورٌ رَّحِيمٌ
بېسىم ۋە زىيانكەشلىككە ئۇچرىغاندىن كېيىن ھىجرەت قىلغان، ئاندىن كېيىن كۈرەش قىلغان ۋە (جاپا-مۇشەققەتكە) بەرداشلىق بەرگەنلەرنى، شۈبھىسىزكى، شۇ ئىشلاردىن كېيىن سېنىڭ رەببىڭ (ئۇلارغا) ئەلۋەتتە ئەپۇ-مەغپىرەت ۋە مېھر-شەپقەت قىلغۇچىدۇر(110).
سۈرە نەھل 111-ئايەت
يَوْمَ تَأْتِي كُلُّ نَفْسٍ تُجَادِلُ عَن نَّفْسِهَا وَتُوَفَّى كُلُّ نَفْسٍ مَّا عَمِلَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ
بىر كۈن (يەنى قىيامەت) كېلىدۇكى، ھەر ئادەم ئۆز ھەلەكچىلىكى بىلەن بولۇپ كېتىدۇ، ھەممە ئادەمگە قىلغان-ئەتكەنلىرىنىڭ مۇكاپات ياكى جازاسى تولۇق بېرىلىدۇ، ھەرگىزمۇ ئۇۋال قىلىنمايدۇ(111).
سۈرە نەھل 112-ئايەت
وَضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا قَرْيَةً كَانَتْ آمِنَةً مُّطْمَئِنَّةً يَأْتِيهَا رِزْقُهَا رَغَدًا مِّن كُلِّ مَكَانٍ فَكَفَرَتْ بِأَنْعُمِ اللَّهِ فَأَذَاقَهَا اللَّهُ لِبَاسَ الْجُوعِ وَالْخَوْفِ بِمَا كَانُوا يَصْنَعُونَ
ئاللاھ بىر ئەلنى مىسال قىلىپ كەلتۈردى: بىر ئەل بولۇپ، ئەسلىدە تىنچ-خاتىرجەم ئىدى، رىزقى تەرەپ-تەرەپتىن كەڭتاشا كېلىپ تۇراتتى، ئاھالىسى ئاللاھنىڭ نېمەتلىرىگە تۇزكورلۇق قىلدى. ئاللاھ ئۇلارغا قىلمىشلىرى تۈپەيلىدىن ئاچلىقنىڭ ۋە قورقۇنچنىڭ ئەلىمىنى تېتىتتى[4](112).
سۈرە نەھل 113-ئايەت
وَلَقَدْ جَاءَهُمْ رَسُولٌ مِّنْهُمْ فَكَذَّبُوهُ فَأَخَذَهُمُ الْعَذَابُ وَهُمْ ظَالِمُونَ
ئۇلارغا ئۆز ئىچىدىن رەسۇل كەلگەنىدى، ئەمما ئۇلار ئۇنى يالغانغا چىقاردى. ئۇلار زۇلۇم ۋە ناھەقچىلىكنى داۋاملاشتۇرغاچقا ئازاب-ئوقۇبەتكە دۇچار بولدى(113).
سۈرە نەھل 114-ئايەت
فَكُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ حَلَالًا طَيِّبًا وَاشْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ إِن كُنتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ
ئاللاھ سىلەرگە بەرگەن نەرسىلەر ئىچىدىن ھالال، پاكىز رىزىقلارنى يەڭلار، ئەگەر ھەقىقەتەن ئاللاھقىلا بەندىچىلىك قىلىدىغان بولساڭلار ئاللاھنىڭ نېمەتلىرىگە مىننەتدارلىق بىلدۈرۈڭلار(114).
سۈرە نەھل 115-ئايەت
إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنزِيرِ وَمَا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ
ئاللاھ سىلەرگە پەقەت ئۆزى ئۆلۈپ قالغان ھايۋاننى، قاننى، چوشقا گۆشىنى، ئاللاھتىن باشقىسىنىڭ نامىغا بوغۇزلانغان ھايۋاننى ھارام قىلدى. كىمكى ئۇلارنى ئىلاجسىز قالغاندا، باشقىلارنىڭ ھەققىگە تاجاۋۇز قىلمىغان ۋە (ھاياتىنى ساقلاپ قالغۇدەك نورمىدىن) چىقىپ كەتمىگەن ئاساستا (يەپ سالغان بولسا)، ئاللاھ چەكسىز ئەپۇچاندۇر، مېھر-شەپقەتلىكتۇر(115).
سۈرە نەھل 116-ئايەت
وَلَا تَقُولُوا لِمَا تَصِفُ أَلْسِنَتُكُمُ الْكَذِبَ هَذَا حَلَالٌ وَهَذَا حَرَامٌ لِّتَفْتَرُوا عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ إِنَّ الَّذِينَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ لَا يُفْلِحُونَ
تىللىرىڭلاردا يالغاننى توقۇپ ئاغزىڭلارغا كەلگىنىچە: «بۇ ھالال، ئۇ ھارام» دېمەڭلار. چۈنكى بۇنداق دېسەڭلار، ئاللاھ نامىدىن يالغاننى ئويدۇرغان بولىسىلەر. ئاللاھ نامىدىن يالغاننى ئويدۇرغۇچىلار راۋاج تاپمايدۇ(116).
سۈرە نەھل 117-ئايەت
مَتَاعٌ قَلِيلٌ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ
ئۇلار (دۇنيادىن) ئازغىنە بەھرىمەن بولسىمۇ، (ئاخىرەتتە) ئەلەملىك ئازاب-ئوقۇبەتكە دۇچار بولىدۇ(117).
سۈرە نەھل 118-ئايەت
وَعَلَى الَّذِينَ هَادُوا حَرَّمْنَا مَا قَصَصْنَا عَلَيْكَ مِن قَبْلُ وَمَا ظَلَمْنَاهُمْ وَلَكِن كَانُوا أَنفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ
ساڭا بايان قىلىپ بەرگەن نەرسىلەرنى ئىلگىرى يەھۇدىيلەشكەنلەرگە[5] ھارام قىلغانىدۇق. (بۇنىڭ بىلەن) بىز ئۇلارغا ئۇۋال قىلمىغان، لېكىن ئۇلار ئۆزىگە-ئۆزى ئۇۋال قىلغانىدى(118).
سۈرە نەھل 119-ئايەت
ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ عَمِلُوا السُّوءَ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ تَابُوا مِن بَعْدِ ذَلِكَ وَأَصْلَحُوا إِنَّ رَبَّكَ مِن بَعْدِهَا لَغَفُورٌ رَّحِيمٌ
شۈبھىسىزكى، سېنىڭ رەببىڭ نادانلىق بىلەن يامان ئىشنى قىلىپ سالغاندىن كېيىن توۋا قىلغان ۋە (خاتالىقىنى) تۈزەتكەنلەرنى (ئەپۇ قىلغۇچىدۇر). سېنىڭ رەببىڭ مۇشۇنداق توۋىدىن كېيىن ئەلۋەتتە كەچۈرۈمچاندۇر، رەھىمدىلدۇر(119).
سۈرە نەھل 120-ئايەت
إِنَّ إِبْرَاهِيمَ كَانَ أُمَّةً قَانِتًا لِّلَّهِ حَنِيفًا وَلَمْ يَكُ مِنَ الْمُشْرِكِينَ
ئىبراھىم ھەقىقەتەن بارچە ئېسىل خىسلەتلەرنى ئۆزىدە مۇجەسسەملەشتۈرگەن، ئاللاھقا ئىتائەتمەن، باتىلدىن يۈز ئۆرۈگۈچى بىر پېشۋا ئىدى. ئۇ ھەرگىزمۇ مۇشرىك(يەنى ئاللاھتىن باشقىغا ئىلاھلىق راۋا كۆرگۈچى)لار دىن ئەمەس ئىدى(120).
سۈرە نەھل 121-ئايەت
شَاكِرًا لِّأَنْعُمِهِ اجْتَبَاهُ وَهَدَاهُ إِلَى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ
ئۇ ئۆزىنى (پەيغەمبەرلىككە) تاللاپ داغدام يولغا يېتەكلىگەن ئاللاھنىڭ نېمەتلىرىگە مىننەتدار ئىدى(121).
سۈرە نەھل 122-ئايەت
وَآتَيْنَاهُ فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَإِنَّهُ فِي الْآخِرَةِ لَمِنَ الصَّالِحِينَ
بىز ئۇنىڭغا بۇ دۇنيادا ياخشىلىق ئاتا قىلدۇق، ئاخىرەتتىمۇ ئۇ چوقۇم سالىھ-پەزىلەتلىك كىشىلەر قاتارىدا بولىدۇ(122).
سۈرە نەھل 123-ئايەت
ثُمَّ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ أَنِ اتَّبِعْ مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ
(ئى مۇھەممەت!) ئاندىن ساڭا: «باتىلدىن يۈز ئۆرۈگۈچى، مۇشرىكلاردىن بولمىغان ئىبراھىمنىڭ دىنىغا ئەگەشكىن» دەپ ۋەھىي قىلدۇق(123).
سۈرە نەھل 124-ئايەت
إِنَّمَا جُعِلَ السَّبْتُ عَلَى الَّذِينَ اخْتَلَفُوا فِيهِ وَإِنَّ رَبَّكَ لَيَحْكُمُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِيمَا كَانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ
شەنبە كۈنى (نى ئارام ئېلىش ۋە ئىبادەت كۈنى قىلىش) پەقەتلا ئۇ ھەقتە ئىختىلاپ قىلىشقان (يەھۇدىيلار )غا بەلگىلەندى. شۈبھىسىزكى، سېنىڭ رەببىڭ ئۇلار ئىختىلاپ قىلىشقان مەسىلە ھەققىدە قىيامەت كۈنى چوقۇم ھۆكۈم چىقىرىدۇ(124).
سۈرە نەھل 125-ئايەت
ادْعُ إِلَى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُم بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَن ضَلَّ عَن سَبِيلِهِ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ
(خالايىقنى) رەببىڭنىڭ يولىغا پەم-پاراسەت ۋە چىرايلىق ۋەز-نەسىھەت بىلەن چاقىرغىن، ئۇلار بىلەن ئەڭ چىرايلىق ئۇسلۇبتا كۈرەش قىلغىن، سېنىڭ رەببىڭ ئۆزىنىڭ توغرا يولىدىن ئازغانلارنى ئوبدان بىلىدۇ، توغرا يول تۇتقۇچىلارنىمۇ ئوبدان بىلىدۇ(125).
سۈرە نەھل 126-ئايەت
وَإِنْ عَاقَبْتُمْ فَعَاقِبُوا بِمِثْلِ مَا عُوقِبْتُم بِهِ وَلَئِن صَبَرْتُمْ لَهُوَ خَيْرٌ لِّلصَّابِرِينَ
ئەگەر جازالىساڭلار، سىلەرگە بېرىلگەن جازانىڭ ئوخشىشى بىلەن جازالاڭلار، ئەگەر (كەچۈرۈم قىلىپ) سەۋر قىلساڭلار، بۇ سەۋر قىلغۇچىلار ئۈچۈن ئەلۋەتتە ياخشىدۇر(126).
سۈرە نەھل 127-ئايەت
وَاصْبِرْ وَمَا صَبْرُكَ إِلَّا بِاللَّهِ وَلَا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَلَا تَكُ فِي ضَيْقٍ مِّمَّا يَمْكُرُونَ
ئاللاھ ھەقىقەتەن تەقۋادار—مەسئۇلىيەتچان بولغانلار ۋە ياخشى ئىش قىلغۇچىلار-ئىشىنى قېتىرقىنىپ قىلغۇچىلار بىلەن بىللىدۇر(127).
سۈرە نەھل 128-ئايەت
إِنَّ اللَّهَ مَعَ الَّذِينَ اتَّقَوا وَّالَّذِينَ هُم مُّحْسِنُونَ
ئاللاھ ھەقىقەتەن تەقۋادار—مەسئۇلىيەتچان بولغانلار ۋە ئىشىنى قېتىرقىنىپ قىلغۇچىلار بىلەن بىرگىدۇر(128).
Flag Counter