سۈرە رەئىد
سۈرە رەئىد 1-ئايەت
المر تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ وَالَّذِي أُنزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ الْحَقُّ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يُؤْمِنُونَ
ئەلىف، لام، مىم، را. بۇلار كىتابنىڭ ئايەتلىرىدۇر. ساڭا رەببىڭ تەرىپىدىن چۈشۈرۈلگىنى بەرھەقتۇر، لېكىن كىشىلەرنىڭ تولىسى ئىشەنمەيدۇ(1).
سۈرە رەئىد 2-ئايەت
اللَّهُ الَّذِي رَفَعَ السَّمَاوَاتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهَا ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ كُلٌّ يَجْرِي لِأَجَلٍ مُّسَمًّى يُدَبِّرُ الْأَمْرَ يُفَصِّلُ الْآيَاتِ لَعَلَّكُم بِلِقَاءِ رَبِّكُمْ تُوقِنُونَ
ئاسمانلارنى سىلەر كۆرۈۋاتقان بىرەر تۈۋرۈكمۇ بولماستىن قۇرۇپ چىققان، ئاندىن ئەرشتە ئورۇن ئالغان زات ئاللاھتۇر. ئۇ كۈن بىلەن ئاينى بويسۇندۇرۇپ بەردى، ئۇلارنىڭ ھەربىرى (بەلگىلەنگەن) مۇئەييەن ۋاقىتقا قەدەر (ۋەزىپىسىنى ئىجرا قىلىپ ئۆز ئوربىتىسىدا) ئايلىنىپ تۇرىدۇ. ئۇ پۈتكۈل ئىشلارنى باشقۇرۇپ تۇرىدۇ، بەلكىم رەببىڭلارغا (ھېساب بېرىش ئۈچۈن) ئۇچرىشىدىغانلىقىڭلارغا چىن يۈرەكتىن ئىشىنەرسىلەر دەپ (قۇدرىتىنىڭ) دەلىل-پاكىتلىرىنى تەپسىلىي بايان قىلىدۇ(2).
سۈرە رەئىد 3-ئايەت
وَهُوَ الَّذِي مَدَّ الْأَرْضَ وَجَعَلَ فِيهَا رَوَاسِيَ وَأَنْهَارًا وَمِن كُلِّ الثَّمَرَاتِ جَعَلَ فِيهَا زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهَارَ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ
ئاللاھ زېمىننى سوزۇپ كېڭەيتتى، ئۇنىڭدا تەۋرەنمەس تاغلارنى ۋە دەريالارنى بارلىققا كەلتۈردى. مېۋىلەرنىڭ ھەر بىر تۈرىنى ئىككىدىن— جۈپ ياراتتى، كۈندۈزنى كېچە بىلەن ياپتى. شۈبھىسىزكى، بۇلاردا پىكىر يۈرگۈزىدىغان كىشىلەر توپى ئۈچۈن دەلىللەر بار(3).
سۈرە رەئىد 4-ئايەت
وَفِي الْأَرْضِ قِطَعٌ مُّتَجَاوِرَاتٌ وَجَنَّاتٌ مِّنْ أَعْنَابٍ وَزَرْعٌ وَنَخِيلٌ صِنْوَانٌ وَغَيْرُ صِنْوَانٍ يُسْقَى بِمَاءٍ وَاحِدٍ وَنُفَضِّلُ بَعْضَهَا عَلَى بَعْضٍ فِي الْأُكُلِ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يَعْقِلُونَ
زېمىندا بىر-بىرىگە قوشنا پارچە-پارچە قۇرۇقلۇقلار، ئۈزۈملۈك باغلار، زىرائەتلەر، شاخلىغان ۋە شاخلىمىغان خورما دەرەخلىرى بار. ئۇلارنىڭ ھەممىسى ئوخشاش سۇ بىلەن سۇغۇرۇلىدىغان تۇرۇقلۇق، بىز ئۇلارنىڭ ھەربىرىگە ئۆزگىچە تەم بەردۇق. شۈبھىسىزكى، بۇلاردا ئەقىل يۈرگۈزىدىغان كىشىلەر توپى ئۈچۈن دەلىللەر بار(4).
سۈرە رەئىد 5-ئايەت
وَإِن تَعْجَبْ فَعَجَبٌ قَوْلُهُمْ أَئِذَا كُنَّا تُرَابًا أَئِنَّا لَفِي خَلْقٍ جَدِيدٍ أُولَئِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ وَأُولَئِكَ الْأَغْلَالُ فِي أَعْنَاقِهِمْ وَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ
ئەگەر ئەجەبلىنىدىغان بولساڭ، ئۇلارنىڭ «بىز توپىغا ئايلىنىپ كەتكەندىن كېيىن قايتا تىرىلەمدۇق؟» دېگەن سۆزى ئەجەبلىنىشكە لايىقتۇر. ئەنە شۇلار رەببىنى ئىنكار قىلغانلاردۇر، ئەنە شۇلار (قىيامەت كۈنى) بويۇنلىرىغا تاقاق سېلىنىدىغانلاردۇر، ئەنە شۇلار دوۋزىخىيلار بولۇپ دوۋزاختا مەڭگۈ قالغۇچىلاردۇر(5).
سۈرە رەئىد 6-ئايەت
وَيَسْتَعْجِلُونَكَ بِالسَّيِّئَةِ قَبْلَ الْحَسَنَةِ وَقَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِمُ الْمَثُلَاتُ وَإِنَّ رَبَّكَ لَذُو مَغْفِرَةٍ لِّلنَّاسِ عَلَى ظُلْمِهِمْ وَإِنَّ رَبَّكَ لَشَدِيدُ الْعِقَابِ
(ئى پەيغەمبەر!) ئۇلار سەندىن ياخشىلىقتىن ئىلگىرى يامانلىقنىڭ تېزرەك چۈشۈشىنى تەلەپ قىلىدۇ. ھالبۇكى، ئۇلاردىن بۇرۇن (ئاللاھنىڭ بالايىئاپىتىدىن ئىبارەت) ئىبرەت ئېلىشقا تېگىشلىك تالاي جازالار (بولۇپ) ئۆتتى. ئىنسان يامان ئىش قىلغان بولسىمۇ (توۋا قىلسىلا)، رەببىڭ ھەقىقەتەن ئەپۇ-مەغپىرەت ئىگىسىدۇر، (ئۇنۇتمىغىنكى، شۇنداقلا) رەببىڭنىڭ جازاسى ھەقىقەتەن قاتتىقتۇر(6).
سۈرە رەئىد 7-ئايەت
وَيَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْلَا أُنزِلَ عَلَيْهِ آيَةٌ مِّن رَّبِّهِ إِنَّمَا أَنتَ مُنذِرٌ وَلِكُلِّ قَوْمٍ هَادٍ
كۇپرىغا پاتقانلار: «نېمىشقا مۇھەممەتكە رەببى تەرىپىدىن بىرەر مۆجىزە چۈشۈرۈلمىدى؟» دېيىشىدۇ. سەن پەقەت بىر ئاگاھلاندۇرغۇچىسەن، ھەر قوۋمنىڭ بىر يول كۆرسەتكۈچىسى بولىدۇ(7).
سۈرە رەئىد 8-ئايەت
اللَّهُ يَعْلَمُ مَا تَحْمِلُ كُلُّ أُنثَى وَمَا تَغِيضُ الْأَرْحَامُ وَمَا تَزْدَادُ وَكُلُّ شَيْءٍ عِندَهُ بِمِقْدَارٍ
ئاللاھ ھەر چىشىنىڭ نېمىگە ھامىلىدار بولغانلىقىنى ۋە بالىياتقۇلارنىڭ نېمىنى ئازايتىپ، نېمىنى كۆپەيتىدىغانلىقىنى بىلىدۇ[1]. ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا ھەممە نەرسە ئۆلچەمگە باغلىقتۇر(8).
سۈرە رەئىد 9-ئايەت
عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ الْكَبِيرُ الْمُتَعَالِ
ئاللاھ يوشۇرۇن ۋە ئاشكارا ھەممە نەرسىنى بىلگۈچىدۇر، (ھەممىدىن) ئۇلۇغدۇر، (ھەممىدىن) ئۈستۈندۇر(9).
سۈرە رەئىد 10-ئايەت
سَوَاءٌ مِّنكُم مَّنْ أَسَرَّ الْقَوْلَ وَمَن جَهَرَ بِهِ وَمَنْ هُوَ مُسْتَخْفٍ بِاللَّيْلِ وَسَارِبٌ بِالنَّهَارِ
سىلەردىن يوشۇرۇن سۆز قىلغان، ئاشكارا سۆز قىلغان، كېچىسى يوشۇرۇنۇپ، كۈندۈزى ئاشكارا يۈرگەنلەرنىڭ ھەممىسى ئوخشاشلا ئاللاھقا مەلۇمدۇر(10).
سۈرە رەئىد 11-ئايەت
لَهُ مُعَقِّبَاتٌ مِّن بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ يَحْفَظُونَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا مَا بِأَنفُسِهِمْ وَإِذَا أَرَادَ اللَّهُ بِقَوْمٍ سُوءًا فَلَا مَرَدَّ لَهُ وَمَا لَهُم مِّن دُونِهِ مِن وَالٍ
ئىنساننى ئاللاھنىڭ بۇيرۇقى بويىچە ئالدى-كەينىدىن كۆزىتىپ تۇرىدىغان كۆزەتكۈچى (پەرىشتە)لەر بار. بىر قوۋم ئۆزىنىڭ ئەھۋالىنى ئۆزگەرتمىگۈچە، ئاللاھ ئۇلارنىڭ ئەھۋالىنى ھەرگىز ئۆزگەرتمەيدۇ. ئاللاھ (قىلغان-ئەتكەن گۇناھ-مەسىيەتلىرى تۈپەيلى) بىر قوۋمنى جازالاندۇرماقچى بولسا، ئۇنى ھېچبىر كۈچ توسۇپ قالالمايدۇ، ئۇلارنىڭ ئاللاھتىن باشقا ھېچقانداق ئىگىسىمۇ بولمايدۇ(11).
سۈرە رەئىد 12-ئايەت
هُوَ الَّذِي يُرِيكُمُ الْبَرْقَ خَوْفًا وَطَمَعًا وَيُنشِئُ السَّحَابَ الثِّقَالَ
ئاللاھ قورقۇتۇش ۋە ئۈمىد تۇغدۇرۇش ئۈچۈن، سىلەرگە چاقماقنى كۆرسىتىدۇ، (يامغۇر يۈكلەنگەن) ئېغىر بۇلۇتلارنى پەيدا قىلىدۇ(12).
سۈرە رەئىد 13-ئايەت
وَيُسَبِّحُ الرَّعْدُ بِحَمْدِهِ وَالْمَلَائِكَةُ مِنْ خِيفَتِهِ وَيُرْسِلُ الصَّوَاعِقَ فَيُصِيبُ بِهَا مَن يَشَاءُ وَهُمْ يُجَادِلُونَ فِي اللَّهِ وَهُوَ شَدِيدُ الْمِحَالِ
گۈلدۈرماما ئاللاھنى مەدھىيەلەپ ئۇلۇغلايدۇ-تەسبىھ ئېيتىدۇ، پەرىشتىلەرمۇ ئاللاھتىن قورقۇپ (تەسبىھ ئېيتىدۇ). ئاللاھ چاقماق ئەۋەتىپ ئۇنىڭ بىلەن خالىغان ئادەمنى چاقتۇرىدۇ. ئۇلار ئاللاھ توغرىسىدا دەتالاش قىلىشىدۇ. ھالبۇكى، ئاللاھنىڭ تەدبىرى ناھايىتى كۈچلۈكتۇر(13).
سۈرە رەئىد 14-ئايەت
لَهُ دَعْوَةُ الْحَقِّ وَالَّذِينَ يَدْعُونَ مِن دُونِهِ لَا يَسْتَجِيبُونَ لَهُم بِشَيْءٍ إِلَّا كَبَاسِطِ كَفَّيْهِ إِلَى الْمَاءِ لِيَبْلُغَ فَاهُ وَمَا هُوَ بِبَالِغِهِ وَمَا دُعَاءُ الْكَافِرِينَ إِلَّا فِي ضَلَالٍ
ھەقىقىي دۇئا پەقەت ئاللاھقىلا قىلىنىدۇ. ئاللاھنى قويۇپ دۇئا قىلغان مەبۇدلىرى، ئۇلارنىڭ ھېچقانداق دۇئا-تىلەكلىرىنى ئىجابەت قىلالمايدۇ. ئۇلار شۇنداق بىر ئادەمگە ئوخشايدۇكى، ئۇ ئاغزىمغا سۇ يەتسۇن دەپ (نېرىدىن) ئىككى ئالىقىنىنى سۇغا قارىتىپ ئېچىپ تۇرىدۇ، سۇ ھەرگىز ئۇنىڭ ئاغزىغا يەتمەيدۇ. كاپىرلارنىڭ دۇئا-تىلەكلىرى پۈتۈنلەي بىكاردۇر(14).
سۈرە رەئىد 15-ئايەت
وَلِلَّهِ يَسْجُدُ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ طَوْعًا وَكَرْهًا وَظِلَالُهُم بِالْغُدُوِّ وَالْآصَالِ
ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى ھەر مەۋجۇدات ۋە ئۇلارنىڭ (ئىلاھىي قانۇنىيەت بويىچە ئۆزگىرىپ تۇرىدىغان) سايىلىرىمۇ خالىسۇن-خالىمىسۇن ئەتىگەن ۋە ئاخشام ئاللاھقا تەزىم قىلىپ تۇرىدۇ (سەجدە قىلىدۇ) (15).
سۈرە رەئىد 16-ئايەت
قُلْ مَن رَّبُّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ قُلِ اللَّهُ قُلْ أَفَاتَّخَذْتُم مِّن دُونِهِ أَوْلِيَاءَ لَا يَمْلِكُونَ لِأَنفُسِهِمْ نَفْعًا وَلَا ضَرًّا قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الْأَعْمَى وَالْبَصِيرُ أَمْ هَلْ تَسْتَوِي الظُّلُمَاتُ وَالنُّورُ أَمْ جَعَلُوا لِلَّهِ شُرَكَاءَ خَلَقُوا كَخَلْقِهِ فَتَشَابَهَ الْخَلْقُ عَلَيْهِمْ قُلِ اللَّهُ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ وَهُوَ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُ
ئېيتقىنكى: «ئاسمانلارنىڭ ۋە زېمىننىڭ رەببى كىم؟»، ئېيتقىنكى: «ئاللاھتۇر». (ئۇلارغا:) «سىلەر ئاللاھنى قويۇپ، (ھەتتاكى) ئۆزىنىڭ پايدا-زىيىنىغىمۇ ئىگە بولالمايدىغان شەيئىلەرنى ئەۋلىيا تىكلىۋالدىڭلارمۇ؟» دېگىن. ئېيتقىنكى: «كور بىلەن كۆزى كۆرىدىغان ئادەم ئوخشاش ئورۇندىمۇ ياكى قاراڭغۇلۇقلار بىلەن يورۇقلۇق ئوخشاش ئورۇندا تۇرامدۇ؟ ياكى بولمىسا ئۇلار ئاللاھ ياراتقانغا ئوخشاش قانداقتۇر مەخلۇقاتلارنى <ياراتقان> دەۋالغان ئويدۇرما ئىلاھلىرىنى ئاللاھقا شېرىك قىلىۋېلىپ، ئاللاھنىڭ ياراتقىنى بىلەن <ئىلاھلىرىمىز ياراتقان> دەۋالغان نەرسىنى ئايرىيالماي قالدىمۇ؟» ئاللاھ ھەممە نەرسىنى ياراتقۇچىدۇر، يەككە-يېگانىدۇر ۋە (ھەممە مەۋجۇداتنىڭ ئۈستىدىن) مۇتلەق ھۆكۈمراندۇر(16).
سۈرە رەئىد 17-ئايەت
أَنزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَسَالَتْ أَوْدِيَةٌ بِقَدَرِهَا فَاحْتَمَلَ السَّيْلُ زَبَدًا رَّابِيًا وَمِمَّا يُوقِدُونَ عَلَيْهِ فِي النَّارِ ابْتِغَاءَ حِلْيَةٍ أَوْ مَتَاعٍ زَبَدٌ مِّثْلُهُ كَذَلِكَ يَضْرِبُ اللَّهُ الْحَقَّ وَالْبَاطِلَ فَأَمَّا الزَّبَدُ فَيَذْهَبُ جُفَاءً وَأَمَّا مَا يَنفَعُ النَّاسَ فَيَمْكُثُ فِي الْأَرْضِ كَذَلِكَ يَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثَالَ
ئاللاھ بۇلۇتتىن يامغۇر ياغدۇرىدۇ-دە، سۇلار جىلغىلاردا لىقمۇلىق ئاقىدۇ، كەلكۈن ئۆزىنىڭ ئۈستىدە كۆپۈكلەرنى لەيلىتىپ ئاقىدۇ. كىشىلەرنىڭ زىننەت بۇيۇملىرىنىڭ ياكى ئەسۋاب ياساش ئۈچۈن ئوتقا سېلىپ ئېرىتكەن مەدەنلەرنىڭمۇ شۇنىڭغا ئوخشاش كۆپۈكى بار. ئاللاھ ھەق بىلەن باتىلنى بۇ مىسال بىلەن ئەنە شۇنداق بايان قىلىدۇ. كۆپۈك ئېقىپ تۈگەيدۇ، ئىنسانلارغا پايدىلىق نەرسە بولسا جايىدا قېلىپ قالىدۇ. ئاللاھ مىساللارنى ئەنە شۇنداق بايان قىلىدۇ(17).
سۈرە رەئىد 18-ئايەت
لِلَّذِينَ اسْتَجَابُوا لِرَبِّهِمُ الْحُسْنَى وَالَّذِينَ لَمْ يَسْتَجِيبُوا لَهُ لَوْ أَنَّ لَهُم مَّا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا وَمِثْلَهُ مَعَهُ لَافْتَدَوْا بِهِ أُولَئِكَ لَهُمْ سُوءُ الْحِسَابِ وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمِهَادُ
رەببىنىڭ چاقىرىقىغا ئاۋاز قوشقانلار ئەڭ ئېسىل مۇكاپاتقا سازاۋەر بولىدۇ. ئاۋاز قوشمىغانلارغا كەلسەك، زېمىندىكى بارلىق نەرسىلەر، يەنە شۇنىڭدەك بىر ھەسسە كېلىدىغىنى ئۇلارنىڭ ئىگىدارچىلىقىدا بولغان تەقدىردىمۇ، (ھېساب كۈنىدە ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قۇتۇلۇپ قېلىش ئۈچۈن) ھەممىسىنى فىدىيە قىلىۋەتكەن بولاتتى. ئەنە بۇنداقلارنى ئەڭ يامان ھېساب كۈتۈپ تۇرماقتا، ئۇلارنىڭ ئاخىرى بارىدىغان جايى دوزاختۇر، ئۇ نېمىدېگەن ناچار جاي!(18).
سۈرە رەئىد 19-ئايەت
أَفَمَن يَعْلَمُ أَنَّمَا أُنزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ الْحَقُّ كَمَنْ هُوَ أَعْمَى إِنَّمَا يَتَذَكَّرُ أُولُو الْأَلْبَابِ
رەببىڭ تەرىپىدىن ساڭا نېمە چۈشۈرۈلگەننى بەرھەق دەپ بىلىدىغان ئادەم بىلەن (بۇنى تونۇپ يېتەلمىگۈدەك دەرىجىدە ئەقلى) كور ئادەم ئوخشاش ئورۇندا تۇرامدۇ؟ (بۇنىڭدىن) پەقەت ئەقىل-پاراسەت ئىگىلىرىلا ساۋاق ئالىدۇ(19).
سۈرە رەئىد 20-ئايەت
الَّذِينَ يُوفُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَلَا يَنقُضُونَ الْمِيثَاقَ
ئۇلار ئاللاھقا بەرگەن ۋەدىسىگە ۋاپا قىلىدىغان ۋە ئەھدىنى بۇزمايدىغان كىشىلەردۇر(20).
سۈرە رەئىد 21-ئايەت
وَالَّذِينَ يَصِلُونَ مَا أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَن يُوصَلَ وَيَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ وَيَخَافُونَ سُوءَ الْحِسَابِ
ئۇلار ئاللاھ باغلاشقا بۇيرۇغان رىشتىنى باغلايدىغان (يەنى سىيلە-رەھىم قىلىدىغان)، رەببىدىن ئەيمىنىدىغان ۋە (ئاللاھقا ئاسىيلىق قىلغۇچىلارنى كۈتۈپ تۇرغان) قاتتىق ھېسابتىن قورقىدىغان كىشىلەردۇر(21).
سۈرە رەئىد 22-ئايەت
وَالَّذِينَ صَبَرُوا ابْتِغَاءَ وَجْهِ رَبِّهِمْ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَأَنفَقُوا مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ سِرًّا وَعَلَانِيَةً وَيَدْرَءُونَ بِالْحَسَنَةِ السَّيِّئَةَ أُولَئِكَ لَهُمْ عُقْبَى الدَّارِ
ئۇلار رەببىنىڭ خۇرسەنلىكىنى قولغا كەلتۈرۈش يولىدا (جاپا-مۇشەققەتكە ) بەرداشلىق بېرىدىغان، نامازنى تەلەپكە لايىق ئادا قىلىدىغان، بىز بەرگەن رىزىقتىن (ياخشى ئىشلار ئۈچۈن) يوشۇرۇن ۋە ئاشكارا يوسۇندا خىراجەت قىلىدىغان، يامانلىقنى ياخشىلىق ئارقىلىق بىر تەرەپ قىلىدىغان كىشىلەردۇر. ئاخىرەتتىكى ياخشى نەتىجە ئەنە شۇلارغا مەنسۇپتۇر(22).
سۈرە رەئىد 23-ئايەت
جَنَّاتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَهَا وَمَن صَلَحَ مِنْ آبَائِهِمْ وَأَزْوَاجِهِمْ وَذُرِّيَّاتِهِمْ وَالْمَلَائِكَةُ يَدْخُلُونَ عَلَيْهِم مِّن كُلِّ بَابٍ
ئۇلار مەڭگۈ تۇرىدىغان جەننەتلەرگە كىرىدۇ، ئۇلارنىڭ ئاتا-بوۋىلىرى، جۈپتىلىرى ۋە ئۇرۇق-ئەۋلادلىرى ئىچىدىن ياراملىق ئىش قىلغانلارمۇ (جەننەتلەرگە كىرىدۇ). پەرىشتىلەر جەننەتنىڭ ھەربىر دەرۋازىسىدىن ئۇلارنىڭ يېنىغا كىرىپ: «سىلەرگە ئامان-ئېسەنلىك يار بولسۇن! (رەببىڭلارنىڭ خۇرسەنلىكىنى قولغا كەلتۈرۈش يولىدا جاپا-مۇشەققەتكە) بەرداشلىق بەرگەنلىكىڭلارنىڭ نەتىجىسىدە ئاخىرەتلىكنىڭ ياخشى بولۇشى نېمىدېگەن ئوبدان!» (دەيدۇ)(23-24).
سۈرە رەئىد 24-ئايەت
سَلَامٌ عَلَيْكُم بِمَا صَبَرْتُمْ فَنِعْمَ عُقْبَى الدَّارِ
ئۇلار مەڭگۈ تۇرىدىغان جەننەتلەرگە كىرىدۇ، ئۇلارنىڭ ئاتا-بوۋىلىرى، جۈپتىلىرى ۋە ئۇرۇق-ئەۋلادلىرى ئىچىدىن ياراملىق ئىش قىلغانلارمۇ (جەننەتلەرگە كىرىدۇ). پەرىشتىلەر جەننەتنىڭ ھەربىر دەرۋازىسىدىن ئۇلارنىڭ يېنىغا كىرىپ: «سىلەرگە ئامان-ئېسەنلىك يار بولسۇن! (رەببىڭلارنىڭ خۇرسەنلىكىنى قولغا كەلتۈرۈش يولىدا جاپا-مۇشەققەتكە) بەرداشلىق بەرگەنلىكىڭلارنىڭ نەتىجىسىدە ئاخىرەتلىكنىڭ ياخشى بولۇشى نېمىدېگەن ئوبدان!» (دەيدۇ)(23-24).
سۈرە رەئىد 25-ئايەت
وَالَّذِينَ يَنقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ مِن بَعْدِ مِيثَاقِهِ وَيَقْطَعُونَ مَا أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَن يُوصَلَ وَيُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ أُولَئِكَ لَهُمُ اللَّعْنَةُ وَلَهُمْ سُوءُ الدَّارِ
ئاللاھقا مۇستەھكەم ۋەدە[2] بەرگەندىن كېيىن ۋەدىسىنى بۇزىدىغان، ئاللاھ باغلاشقا بۇيرۇغان رىشتىنى ئۈزىدىغان (يەنى سىيلە-رەھىم قىلمايدىغان)، يەر يۈزىدە بۇزغۇنچىلىق قىلىدىغان كىشىلەر، ئەنە شۇلار لەنەتكە دۇچار بولىدۇ ۋە (ئۇلارنىڭ) ئاخىرەتلىكى يامان بولىدۇ(25).
سۈرە رەئىد 26-ئايەت
اللَّهُ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَن يَشَاءُ وَيَقْدِرُ وَفَرِحُوا بِالْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا فِي الْآخِرَةِ إِلَّا مَتَاعٌ
ئاللاھ خالىغان ئادەمنىڭ رىزقىنى كەڭ قىلىدۇ ياكى تار قىلىدۇ. ئۇلار دۇنيا تىرىكچىلىكى بىلەن كۆرەڭلەپ كەتتى. ھالبۇكى، دۇنيا تىرىكچىلىكى ئاخىرەتتىكىگە قارىغاندا ئازغىنە بەھىرلىنىشتۇر(26).
سۈرە رەئىد 27-ئايەت
وَيَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْلَا أُنزِلَ عَلَيْهِ آيَةٌ مِّن رَّبِّهِ قُلْ إِنَّ اللَّهَ يُضِلُّ مَن يَشَاءُ وَيَهْدِي إِلَيْهِ مَنْ أَنَابَ
كاپىر بولغانلار: «نېمىشقا مۇھەممەتكە رەببى تەرىپىدىن (مۇسا ۋە ئەيسانىڭ مۆجىزىلىرىدەك) بىرەر مۆجىزە چۈشۈرۈلمىدى؟» دەيدۇ. ئېيتقىنكى: «ئاللاھ خالىغان ئادەمنى ئازغۇنلۇقى ئىچىدە تاشلاپ قويىدۇ، چىن يۈرەكتىن ئاللاھقا يۈزلەنگەن ئادەمنى توغرا يولغا يېتەكلەيدۇ»(27).
سۈرە رەئىد 28-ئايەت
الَّذِينَ آمَنُوا وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُم بِذِكْرِ اللَّهِ أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ
ئۇ (يەنى ئاللاھ يېتەكلەيدىغان) كىشىلەر ئىمان ئېيتقان، دىللىرى ئاللاھنى ياد ئېتىش بىلەن ئارام تاپىدىغان كىشىلەردۇر. بىلىڭلاركى، دىللار پەقەت ئاللاھنى ياد ئېتىش بىلەنلا ئارام تاپىدۇ(28).
سۈرە رەئىد 29-ئايەت
الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ طُوبَى لَهُمْ وَحُسْنُ مَآبٍ
ئىمان ئېيتقان ۋە ياخشى ئىشلارنى قىلغانلار شاد-خۇراملىققا، گۈزەل قارارگاھقا ئېرىشىدۇ(29).
سۈرە رەئىد 30-ئايەت
كَذَلِكَ أَرْسَلْنَاكَ فِي أُمَّةٍ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهَا أُمَمٌ لِّتَتْلُوَ عَلَيْهِمُ الَّذِي أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ وَهُمْ يَكْفُرُونَ بِالرَّحْمَنِ قُلْ هُوَ رَبِّي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَإِلَيْهِ مَتَابِ
(ئى مۇھەممەت!) بىز ساڭا ۋەھىي قىلغان كىتابنى ئۇلارغا ئوقۇپ بېرىشىڭ ئۈچۈن، ئۆزىدىن ئىلگىرى نۇرغۇن ئۈممەتلەر ئۆتكەن توپلۇم ئىچىدىن سېنى ئەلچى قىلىپ ئەۋەتتۇق. ھالبۇكى، ئۇلار (يەنى مۇشرىكلار) رەھمان-مېھرىبان ئاللاھنى ئىنكار قىلماقتا. (ئى مۇھەممەت! بۇ مۇشرىكلارغا) ئېيتقىنكى: «ئۇ مېنىڭ رەببىمدۇر، ئۇنىڭدىن باشقا ھېچ ئىلاھ يوقتۇر، مەن ئۇنىڭغىلا تاياندىم ۋە ئۇنىڭ ھۇزۇرىغا قايتىمەن»(30).
سۈرە رەئىد 31-ئايەت
وَلَوْ أَنَّ قُرْآنًا سُيِّرَتْ بِهِ الْجِبَالُ أَوْ قُطِّعَتْ بِهِ الْأَرْضُ أَوْ كُلِّمَ بِهِ الْمَوْتَى بَل لِّلَّهِ الْأَمْرُ جَمِيعًا أَفَلَمْ يَيْئَسِ الَّذِينَ آمَنُوا أَن لَّوْ يَشَاءُ اللَّهُ لَهَدَى النَّاسَ جَمِيعًا وَلَا يَزَالُ الَّذِينَ كَفَرُوا تُصِيبُهُم بِمَا صَنَعُوا قَارِعَةٌ أَوْ تَحُلُّ قَرِيبًا مِّن دَارِهِمْ حَتَّى يَأْتِيَ وَعْدُ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لَا يُخْلِفُ الْمِيعَادَ
ناۋادا بىر قۇرئان بولۇپ ئۇنىڭ بىلەن تاغلار يۆتكەلگەن ياكى يەر يېرىلغان ۋە ياكى ئۆلۈكلەر سۆزلىتىلگەن تەقدىردىمۇ (ئۇلار بەرىبىر ئىمان ئېيتمايتتى). ھەممە ئىش ئاللاھنىڭ ئىلكىدىدۇر. مۆمىنلەر ناۋادا ئاللاھ خالىسا پۈتكۈل ئىنسانىيەتنى توغرا يولغا يېتەكلەيدىغانلىقىنى تونۇپ يېتىپ، (ھەممە ئادەمنى مۆمىن قىلىش) مۇددىئاسىدىن تېخىچە ۋاز كەچمەمدۇ؟ ئاللاھنىڭ ۋەدىسى ئەمەلگە ئاشقانغا قەدەر كاپىرلار ئۆز قىلمىشلىرى تۈپەيلىدىن ھامان تۈرلۈك بالالارغا دۇچار بولۇپ تۇرىدۇ ياكى بالايىقازا ئۇلارنىڭ يۇرتىغا يېقىن بىر جايغا چۈشۈپ تۇرىدۇ. چۈنكى ئاللاھ ۋەدىسىگە ھەرگىز خىلاپلىق قىلمايدۇ(31).
سۈرە رەئىد 32-ئايەت
وَلَقَدِ اسْتُهْزِئَ بِرُسُلٍ مِّن قَبْلِكَ فَأَمْلَيْتُ لِلَّذِينَ كَفَرُوا ثُمَّ أَخَذْتُهُمْ فَكَيْفَ كَانَ عِقَابِ
سەندىن ئىلگىرى ئۆتكەن ئەلچىلەر ھەقىقەتەن مەسخىرىگە ئۇچرىدى. مەن تۇزكورلۇق قىلغانلارغا بېرىلىدىغان جازانى بىر مەزگىل كېچىكتۈرۈپ ئاخىرى ئۇلارنى جازالىدىم. جازالاندۇرۇش دېگەن قانداق بولىدىكەن؟(32).
سۈرە رەئىد 33-ئايەت
أَفَمَنْ هُوَ قَائِمٌ عَلَى كُلِّ نَفْسٍ بِمَا كَسَبَتْ وَجَعَلُوا لِلَّهِ شُرَكَاءَ قُلْ سَمُّوهُمْ أَمْ تُنَبِّئُونَهُ بِمَا لَا يَعْلَمُ فِي الْأَرْضِ أَم بِظَاهِرٍ مِّنَ الْقَوْلِ بَلْ زُيِّنَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مَكْرُهُمْ وَصُدُّوا عَنِ السَّبِيلِ وَمَن يُضْلِلِ اللَّهُ فَمَا لَهُ مِنْ هَادٍ
ھەربىر كىشىنىڭ قىلغان ئىش-ھەرىكىتىنى كۆزىتىپ تۇرغۇچى ئاللاھ ئەمەسمۇ؟ شۇنداق تۇرسىمۇ ئۇلار ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرۈشتى. (ئۇلارغا:) « (ئۇ ئويدۇرما ئىلاھلارنى خالىغىنىڭلارچە) ئاتاپ بېقىڭلار، يەر يۈزىدە ئاللاھ بىلمەيدىغان شەيئىلەر باردەك سىلەر ئۇلارنى ئاللاھقا ئېيتىپ بەرمەكچىمۇ؟ ياكى قۇرۇق گەپ قىلىۋاتامسىلەر؟» دېگىن. ياق، كاپىر بولغانلارغا ئۆزلىرىنىڭ ھىيلە-نەيرەڭلىرى چىرايلىق كۆرسىتىلدى-دە، شۇنىڭ بىلەن يولدىن توسۇپ قېلىندى. ئاللاھ (ئۆز ئىرادىسى بويىچە خاتا يولنى تاللىۋالغان) كىشىنى ئازغۇنلۇقىدا تاشلاپ قويسا، ئۇنى توغرا يولغا يېتەكلىگۈچى تېپىلمايدۇ(33).
سۈرە رەئىد 34-ئايەت
لَّهُمْ عَذَابٌ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَلَعَذَابُ الْآخِرَةِ أَشَقُّ وَمَا لَهُم مِّنَ اللَّهِ مِن وَاقٍ
ئۇلار بۇ دۇنيادا ئازاب-ئوقۇبەتكە دۇچار بولىدۇ، ئاخىرەتنىڭ ئازاب-ئوقۇبىتى تېخىمۇ قاتتىقتۇر. ئۇلارنى ئاللاھنىڭ ئازاب-ئوقۇبىتىدىن ھېچكىم ساقلاپ قالالمايدۇ(34).
سۈرە رەئىد 35-ئايەت
مَّثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ أُكُلُهَا دَائِمٌ وَظِلُّهَا تِلْكَ عُقْبَى الَّذِينَ اتَّقَوا وَّعُقْبَى الْكَافِرِينَ النَّارُ
تەقۋادار—مەسئۇلىيەتچان كىشىلەرگە ۋەدە قىلىنغان جەننەتنىڭ سۈپىتى شۇكى، ئۇنىڭ ئاستىدىن ئۆستەڭلەر ئېقىپ تۇرىدۇ، مېۋىلىرى دائىمىيدۇر، ھەمىشە سايە چۈشۈپ تۇرىدۇ. ئەنە شۇ، تەقۋادار—مەسئۇلىيەتچان بولغان كىشىلەرنىڭ ئاخىرى بارىدىغان جايىدۇر. كاپىرلارنىڭ ئاقىۋەتتە بارىدىغان جايى بولسا دوزاختۇر(35).
سۈرە رەئىد 36-ئايەت
وَالَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَفْرَحُونَ بِمَا أُنزِلَ إِلَيْكَ وَمِنَ الْأَحْزَابِ مَن يُنكِرُ بَعْضَهُ قُلْ إِنَّمَا أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ اللَّهَ وَلَا أُشْرِكَ بِهِ إِلَيْهِ أَدْعُو وَإِلَيْهِ مَآبِ
(ئى مۇھەممەت!) بىز كىتاب بەرگەنلەر ساڭا چۈشۈرۈلگەن (قۇرئان)دىن شادلىنىدۇ، (باشقا) گۇرۇھلاردىن قۇرئاننىڭ بەزى جايلىرىنى ئىنكار قىلىدىغانلار بار. (ئى مۇھەممەت!) «مەن پەقەت ئاللاھقىلا بەندىچىلىك قىلىشقا، ئۇنىڭغا شېرىك كەلتۈرمەسلىككە بۇيرۇلدۇم. (پۈتكۈل ئىنسانىيەتنى) ئاللاھ تەرىپىگە چاقىرىمەن ۋە پەقەت ئاللاھنىڭ ھۇزۇرىغا قايتىمەن» دېگىن(36).
سۈرە رەئىد 37-ئايەت
وَكَذَلِكَ أَنزَلْنَاهُ حُكْمًا عَرَبِيًّا وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءَهُم بَعْدَ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ مَا لَكَ مِنَ اللَّهِ مِن وَلِيٍّ وَلَا وَاقٍ
شۇنىڭدەك، بىز قۇرئاننى ئەرەب تىلىدا ھۆكۈم مەنبەسى قىلىپ چۈشۈردۇق. ئەگەر ساڭا ئىلىم يېتىپ كەلگەندىن كېيىن ئۇلارنىڭ ئارزۇ-خاھىشلىرىغا ئەگىشىپ كېتىدىغان بولساڭ، سەن ئۆزۈڭنى ئاللاھ(نىڭ جازاسى)تىن قۇتقۇزۇپ قالىدىغان ھېچقانداق ئىگە ۋە ھىمايىچى تاپالمايسەن(37).
سۈرە رەئىد 38-ئايەت
وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلًا مِّن قَبْلِكَ وَجَعَلْنَا لَهُمْ أَزْوَاجًا وَذُرِّيَّةً وَمَا كَانَ لِرَسُولٍ أَن يَأْتِيَ بِآيَةٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ لِكُلِّ أَجَلٍ كِتَابٌ
بىز سەندىن ئىلگىرى ھەقىقەتەن نۇرغۇن ئەلچىلەرنى ئەۋەتكەن ۋە ئۇلارغا جۈپلەر، پەرزەنتلەر بەرگەن ئىدۇق. ھېچقانداق بىر رەسۇل ئاللاھنىڭ ئىجازىتىسىز (مۆجىزىۋى) بىرەر دەلىل-پاكىت كەلتۈرەلمەيدۇ. ھەر دەۋرنىڭ (ئۆزىگە خاس) كىتابى باردۇر(38).
سۈرە رەئىد 39-ئايەت
يَمْحُو اللَّهُ مَا يَشَاءُ وَيُثْبِتُ وَعِندَهُ أُمُّ الْكِتَابِ
ئاللاھ خالىغىنىنى ئۆچۈرۈۋىتىدۇ، خالىغىنىنى (ئۆز پېتىچە) قالدۇرىدۇ. چۈنكى، ئانا كىتاب ئاللاھنىڭ ھۇزۇرىدىدۇر(39).
سۈرە رەئىد 40-ئايەت
وَإِن مَّا نُرِيَنَّكَ بَعْضَ الَّذِي نَعِدُهُمْ أَوْ نَتَوَفَّيَنَّكَ فَإِنَّمَا عَلَيْكَ الْبَلَاغُ وَعَلَيْنَا الْحِسَابُ
بىز ئۇلارنى ئاگاھلاندۇرغان جازانىڭ بىر قىسمىنى ساڭا (ھايات ۋاقتىڭدا) كۆرسەتسەكمۇ ياكى سېنى (ئۇنىڭدىن بۇرۇن) ۋاپات تاپقۇزساقمۇ، سېنىڭ مەسئۇلىيىتىڭ پەقەت يەتكۈزۈشتۇر، ھېساب ئېلىش بىزنىڭ ئىشىمىزدۇر(40).
سۈرە رەئىد 41-ئايەت
أَوَلَمْ يَرَوْا أَنَّا نَأْتِي الْأَرْضَ نَنقُصُهَا مِنْ أَطْرَافِهَا وَاللَّهُ يَحْكُمُ لَا مُعَقِّبَ لِحُكْمِهِ وَهُوَ سَرِيعُ الْحِسَابِ
ئۇلار بىز(نىڭ قۇدرىتىمىز) زېمىنغا يېتىپ كېلىپ، ئۇنىڭ ئەتراپىدىن كېمەيتىۋاتقانلىقىمىزنى كۆرمەيۋاتامدۇ؟[3] ھۆكۈمنى ئاللاھ چىقىرىدۇ، ئۇنىڭ ھۆكمىگە ھېچكىم بىر نەرسە دېيەلمەيدۇ. ئاللاھ تېز ھېساب ئالغۇچىدۇر(41).
سۈرە رەئىد 42-ئايەت
وَقَدْ مَكَرَ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ فَلِلَّهِ الْمَكْرُ جَمِيعًا يَعْلَمُ مَا تَكْسِبُ كُلُّ نَفْسٍ وَسَيَعْلَمُ الْكُفَّارُ لِمَنْ عُقْبَى الدَّارِ
ئۇلاردىن ئىلگىرى ئۆتكەنلەرمۇ نەيرەڭۋازلىق قىلغان ئىدى. ئاللاھ بارچە نەيرەڭۋازلىقنى بەربات قىلغۇچىدۇر. ئاللاھ ھەربىر كىشىنىڭ نېمە قىلىۋاتقانلىقىنى بىلىپ تۇرىدۇ. كاپىرلار كىمنىڭ ياخشى ئاقىۋەتكە ئېرىشىدىغانلىقىنى پات يېقىندا بىلىپ قالىدۇ(42).
سۈرە رەئىد 43-ئايەت
وَيَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَسْتَ مُرْسَلًا قُلْ كَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ وَمَنْ عِندَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ
كاپىر بولغانلار: «سەن (ئاللاھ تەرىپىدىن) ئەۋەتىلگەن ئەلچى ئەمەسسەن» دەيدۇ. ئېيتقىنكى: «سىلەر بىلەن مېنىڭ ئارامدا ئاللاھنىڭ گۇۋاھلىقى ھەمدە بۇ ئىلاھىي كالامنى بىلىدىغانلارنىڭ گۇۋاھلىقى يېتەرلىكتۇر»(43).
Flag Counter