تەرجىمە ھەققىدە

تەرجىمە قىلغۇچىدىن

 

بىزنى يوقتىن بار قىلغان،بارلىقىدىن خەۋەردار قىلىپ نەچچە يۈزمىڭ ئەلچىلىرى ئارقىلىق كىتابلار نازىل قىلغان، توغرا يولغا يېتەكلىگەن-ھىدايەت ئاتا قىلغان رەببىمىز  ئۇلۇغ ئاللاھ تەئالاغا چەكسىز مەدھىيەلەر بولسۇن!. ئاللاھ تەئالانىڭ كالامىنى بىزگە يەتكۈزگەن ئەڭ ئاخىرقى نەبىيمىز- مۇھەممەت ئەلەيھىسسالامغا  دۇرۇت-سالام يوللاش بىلەن بىرگە ئۇنىڭ ئىزىدىن ماڭغان بارچە مۆمىنلەرگە چىن قەلبىمدىن ئالى ئېھتىرام بىلدۈرىمەن.

قۇرئان كەرىم پۈتۈن ئىنسانىيەتكە يول كۆرسەتكۈچى مەشئەل سۈپىتىدە نازىل قىلىنغان ئەڭ ئاخىرقى ۋەھىي بولۇپ، ئۇنى تەرجىمە ۋە تەپسىر قىلىشنى-چۈشىنىش ۋە چۈشەندۈرۈش يولىدا ئېلىپ بېرىلغان بىرەر تىرىشچانلىق دېيىشكە بولىدۇ. بۇ مەنە تەرجىمىمۇ شۇنداق تىرىشچانلىقنىڭ بىرقىسىمى خالاس.تەپسىر ۋە مەنە تەرجىمە دېگىنىمىز ئاللاھ تەئالانىڭ دېمەكچى بولغىنىنى بەئەينى يېشىپ بېرىش ئەمەس، پەقەت مۇپەسسىر ياكى تەرجىماننىڭ قۇرئان كەرىمنىڭ ئەرەپچە تېكىستىدىن چۈشەنگىنىنى ئىپادىلەپ بېرىشىدۇر.شۇڭلاشقا ھېچقانداق تەرجىمە ياكى تەپسىر قۇرئان كەرىمنىڭ دەل ئۆزى بۇلالمىغىنىدەك، ھېچقانداق تەرجىمان ياكى مۇپەسسىرمۇ قۇرئان كەرىمنى پۈتۈنلەي چۈشەندىم ۋە چۈشەندۈردۈم دەپ ئېيتالمايدۇ،بۇ ۋەجىدىن تەرجىمە ۋە تەپسىرلەر ھەردەۋردە يېزىلىپ تۇرىدۇ.بۇ خىزمەت تاكى قىيامەتكىچە مۇشۇنداق داۋاملىشىدۇ.

 قۇرئان كەرىم ئىسلام دىنىنىڭ ئاساسى مەنبەسى بولۇپ، مۇھەممەت ئەلەيھىسسالامغا 23 يىل جەريانىدا تەدرىجى ھالدا نازىل بولغان،نازىل بولغاندىمۇ مەلۇم ۋەقە ۋە ھادىسىلەرگە قارىتا چۈشكەن.گەرچە قۇرئان كەرىمنىڭ كۆرسەتمە ۋە چەكلىمىلىرى زامان ۋە ماكاندىن ھالقىغان بولسىمۇ يەنىلا ئايەتلەرنى چۈشىنىشتە قاچان ،قەيەردە ۋە قانداق ۋەلىككە قارىتىلىپ نازىل بولغانلىقىنى بىلمىگەندە،نۇزۇل ئارقا كۆرۈنۈشىدىن ئايرىپ قارىغاندا، ھەتتا ئايەتلەرنى باش-ئاخىرىدىن ئۈزۈپ تاشلىغاندا،بىر ئايەت بىلەن يەنە بىر ئايەت مۇناسىۋىتىنى توغرا سېنتېزلىيەلمىگەن ئەھۋال ئاستىدا خاتالىشىپ قېلىشىمىز مۇقەررەر.

    قۇرئان كەرىم ئايەتلىرىنىڭ تېكىستى نازىل بولغان ھامان قۇرمۇ-قۇر خاتىرە قالدۇرۇلغان بولۇپ، بىرەر ھەرپ چاغلىق ئۆزگىرىش كىرگۈزۈلمەستىن كۈنىمىزگىچە ئۆزپېتى يېتىپ كەلگەن.دىنىمىزنىڭ بۇ ئاساسى مەنبەسى مۇھەممەدىي دەۋەتنىڭ دەسلەپكى مەزگىلىدىن باشلاپلا تەرجىمە ۋە تەپسىر قىلىنىشقا باشلىغان.

قۇرئان كەرىمنى سۆزمۇ-سۆز تەرجىمە قىلىش مۇمكىن بولمغاچقا،ئىلاھى بولمىغان ئەسەرلەرنىڭ تەرجىمىسىدىن پەرقلەندۈرۈش ئۈچۈن «مەنە تەرجىمىسى» دېيىشنى لايىق تاپتۇق.مەنە تەرجىمە دېگەندە قۇرئان كەرىمنىڭ دەل تەرجىمىسى بولماستىن،ئۇنىڭ مەزمۇنەن مەنىسى نەزەردە تۇتۇلىدۇ.شۇڭلاشقا مەيلى سۆزمۇ-سۆز(لىتېرال) تەرجىمە بولسۇن،مەيلى مەنە تەرجىمە بولسۇن  قۇرئان كەرىمنىڭ دەل ئ‍ۆزى بولمىغاچقا، ئۇنى نامازدا ئوقۇغىلى بولمايدۇ.بۇ ھەقتە ئۆلىمالار ئوتتۇرىسىدا ھېچقانداق ئ‍ىختىلاپ يوق.

قۇرئان كەرىم سۆزمۇ-سۆز ئاللاھ تەئالانىڭ كالامىدۇر،ئۇنى چۈشىنىش مەلۇم مەنىدىن ئېلىپ ئېيتقاندا ئاللاھ تەئالانى چۈشىنىشتۇر.سۈيۈملۈك پەيغەمبىرىمىز مۇھەممەت ئەلەيھىسسالامنىڭ بارلىق ھەدىسلىرى،ئىش-ھەرىكەتلىرى قۇرئان كەرىمنىڭ شۇ چاغدىكى رېئال جەمئىيەتكە تەتبىقلىنىشىدىن باشقا نەرسە ئەمەس.كىشىنىڭ ياراتقۇچىسى بولغان ئاللاھ تەئالانى قانچىلىك چۈشەنگەنلىكى،قانچىلىك سۆيگەنلىكى،ئۇنىڭ ئاللاھ تەئالانىڭ كىتابىغا قانداق پۇزىىتسىيەدە بولغانلىقىدىن مەلۇم بولىدۇ. 

قۇرئاننى چۈشىنىش ماھىيەتتە ئىنساننى چۈشىنىشتۇر. چۈنكى قۇرئاننى ئەۋەتكۈچى زات بىلەن ئىنساننى ياراتقۇچى زات ئوخشاش بىر زاتتۇر. قۇرئاننى چۈشىنىش ھاياتنى چۈشىنىشتۇر. قۇرئان بىر «ھايات كىتابى» يەنى ھاياتىمىزغا تەتبىقلاپ،ئىزچىللاشتۇرۇپ،كۆرسەتمىلىرىگە ئەمەل قىلىپ ياشايدىغان ئەندىزە،قوللانما،مۆمىن بەندە ئۈچۈن گۇيا ماياكتۇر.

بۇ مەنە تەجىمىدە 114 سۈرىنىڭ بېشىدا،ھەربىر سۈرىنىڭ ئىسىم ۋە ئىسملىرى، ئۇنىڭ مەنىسى، ئىسىمنىڭ كېلىپ چىقىش مەنبەسى قاتارلىق مەزمۇنلار بېرىلدى.

 ئۇنىڭدىن كېيىن سۈرە نازىل بولغان ئورۇن ۋە ۋاقتىنى تېما قىلغان ئاساستا، سۈرىنىڭ قەيەردە، قاچان، قانداق شارائىتتا، قانداق دەۋر ئارقا كۆرۈنۈشى ئاستىدا نازىل بولغانلىقى ھەققىدە مەلۇماتلار بېرىلدى.شۇنداقلا سۈرىنىڭ جان تومۇرى ياكى مەركىزى ئىدىيسى دېيىشكە بولىدىغان خۇسۇسلار نوقتىلىق ئىشلەندى ۋە زۆرۈر دەپ قارالغان ئورۇنلاردا بەت ئاستىغا ئىزاھاتلار بېرىلدى. 

جۈملىلەرنى قۇراشتۇرۇشتا قۇرئان كەرىمنىڭ ئەسلى ئۇسلۇبىنى-ئىدىيۋىلىكى ۋە بەدىئىلىكىنى ساقلاپ قالغان ئاساستا ئىپادىلەشكە تىرىشتىم،ھەربىر ئايەت ئۈستىدە قايتا-قايتا ئويلىنىش،كۆپلىگەن تەپسىر ۋە تەرجىمىلەرگە قاراپ چىقىش بىلەن  7 يىللىق ئىزدىنىش ۋە تىرىشچانلىقنىڭ مەھسۇلى بولغان بۇ ئەمگەكتە ۋاقىتنىڭ يېتەرسىزلىكى،سەۋىيەمنىڭ چەكلىك بولغانلىقى تۈپەيلى خاتالىقلاردىن ساقلىنالمىغان بولۇشۇم مۇمكىن،بۇ مەنە تەرجىمىدە باشقا تەرجىمىلەردىن پەرقلىق نۇقتىلارنى ئۇچرىتىسلەر،نېمە ئۈچۈن بۇنچە ئۇزۇن يىل سەرپ قىلىپ قايتىدىن ئىشلەپ چىققانلىقىمنىڭ تېگىگە يەتكەن ۋاقتىڭلاردا، بەلكىم ئاللىبۇرۇن مەن بۇ ئالەم بىلەن خوشلىشىپ بولغان بولۇشۇممۇ مۇمكىن، ئىنساننىڭ ئۆمرى ناھايىتىمۇ چەكلىك بولغاچقا، ئارزۇ قىلغان نۇرغۇن ئېسىل غايىلەرنى ئەمەلگە ئاشۇرۇش ھەركىمگە نېسىپ بولمايدىكەن.ئەگەربۇ ئەمگەكنى كەڭ خەلقىمگە سۇنۇشقا مۇيەسسەر بۇلالىسام،ئۆزەمنى ئالەمچە بەختلىك ھىس قىلغان ۋە ھاياتىمنىڭ مەناسىنى تاپقان بولىمەن.

بۇ مەنە تەرجىمىنى  ھېچقانداق جامائەت ياكى ساخاۋەتچىنىڭ تەكلىپ،ياردىمى تۈرتكىىسدە ئەمەس،بەلكى ئۆز قىزغىنلىقىم ۋە ئاللاھ تەئالانىڭ كالامىنى چۈشىنىشكە بولغان ئىشتىياقىم تۈرتكىسىدە ھەركۈنى سائەتلەرچە ۋاقىت سەرپ قىلىپ ئىشلەپ چىقتىم،ئارىدا نەچچە رەت بۇ زىل ۋە جاپالىق خىزمەتنىڭ ھۆددىسىدىن چىقالمىغۇدەكمەن دەپ ئىككىلىنىپ قالغان چاغلارمۇ،ۋاز كەچكەن مىنۇتلارمۇ بولدى،مىللىتىمىزنىڭ بېشىدا كۈيۈۋاتقان ئوت زىھنىمنى تۇلا مەشغۇل قىلىپ،ئىچكى دۇنيارىمدىكى «بۇ ئەسەردىن كىم پايدىلىنار؟» دەپ سۇئال قويغان نەپسى ئەممارەم مېنى بۇ ئىشتىن توختىتىشقا ئۇرۇنغان بولسىمۇ،يەنە قايتىدىن ئورنۇمدىن دەس تۇرۇپ،يېڭىدىن غەيرەتكە كېلىپ، ھەر ئولتۇرۇشۇمدا تاھارەت،ئىخلاس بىلەن ئاللاھ تەئالادىن «مۇشۇ خىزمەتنى ئىشلەپ بولماي تۇرۇپ جېنىمنى قەبزى روھ قىلماسلىقىنى» تىلىدىم،ئۇلۇغ ئاللاھ تەئالاغا چەكسىز شۈكۈرلەر بولسۇنكى،ماڭا بۇ شەرەپلىك ئەمگەكنى نېسىپ قىلغاندەك تۇرىدۇ.بۇ تەرجىمىنىڭ قوليازما نۇسخىسىنى كومپىيوتېردا تىزدۇرۇشتىن تارتىپ تەھرىرلىتىش ۋە بېسىپ تارقىتىشقا قەدەركى سەرپ قىلىنغان ئىقتىسادنى  ئۆز يېنىمدىن چىقاردىم،بۇ قانداقتۇ مېنىڭ ئىقتىسادى ئەھۋالىمنىڭ ئالاھىدە ياخشلىقىدىن ئەمەس،بەلكى قان-تەرىمنى سىڭدۈرۈپ كۈندە 8 سائەت  ئىشلەپ،ياشاۋاتقان دۆلەتكە يۈك بولماي، باج تاپشۇرۇپ ،ئۆي ئ‍ىجارىمىز ۋە باشقا چىقىملاردىن ئېشىنىپ، بار-يوقۇمنى بۇ ئىشقا ئاتىغانلىقىمدىن بولدى.بۇنى ئەسكەرتىپ قويۇشۇمدىكى سەۋەب،  مېنىڭ ھاياتىمنى مەناغا ئىگە قىلغان بۇ خىزمەتتىن دۇنيالىق نامىدىن قىلچىلىك پايدىغا ئېرىشمىگەنلىكىم ۋە ئۇنداق ئارزۇيۇمنىڭمۇ ئەسلا يوق ئىكەنلىكىنى ئ‍ىپادىلەپ قويۇش خالاس. بۇ تەرجىمە مىللىتىمىزنىڭ ئىسلامنى توغرا ۋە  تېخىمۇ چوڭقۇر چۈشىنىشىگە،ياراتقۇچى ئاللاھ تەئالانىڭ بىزگە ئەۋەتكەن ئۇچۇرىدىن توغرا يۇسۇندا ۋاقىپلىنىشقا ئاز -تۇلا تۈرتكە بۇلالىسا،ئۆزەمنى ئالەمچە بەختلىك ھىس قىلغان بولىمەن. ناۋادا بۇ ئارقىلىق ساۋاپقا ئېرىشىپ قالسام،ساۋابىنى مىڭبىر جاپادا مېنى مەدرىسكە ئوقۇشقا ئەۋەتكەن مەرھۇم دادام مەمتىمىن ھاجىم ۋە مەن كەمىنە 5 يىلدىن بۇيان بار-يوقلۇقىدىن خەۋەر ئالالماي كەلگەن جاپاكەش ئانام مەسۈيدىغانغا بېغىشلايمەن. بۇ تەرجىمىنى ئۇيغۇر ئۆلىمالار ھەيئىتىگە تەھرىرلەتكۈزۈش ئازۇيۇم بولغان ۋە شۇ ۋەجىدىن ئۇدا ئىككى يىل www.quranikerim.net ئورگان تورسۇپىمىزدا بۇ ھەقتە ئېلان چىقارغان بولساممۇ،ئەپسۇسكى ئەمەلگە ئاشماي قالدى.بىرنەچچە يېقىن دوست ۋە يارەنلەر بىلەن شۇنچە دىققەت قىلىپ، سىنچىلەپ تەھرىرلىگەن بولساقمۇ،ئىملا خاتالىقىدىن خالىي بولۇش تەس ئىكەن. مەيلى مەزمۇن،مەيلى ئىملا جەھەتتىن بولىسۇن، خاتالىقنى بايقىغان كەڭ  ئالىم- ئۆلىمالار ۋە قۇرئان شەيدالىرىنىڭ تەنقىدى پىكىرلىرىنى ئايىماسلىقىنى ئۈمىت قىلىمەن.

Flag Counter